GABA

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van GABA bij de volgende aandoeningen:
De aanbevolen dagelijkse dosering voor volwassenen is:
  • Voor algemeen gebruik: maximaal 750 mg.
  • Bij stress- en angststoornissen: maximaal 750 mg in 1-3 doses.
  • Bij epilepsie: 1500 - 2500 mg per dag.
  • Bij slaapstoornissen: 100 - 1000 mg voor het slapen.
  • Bij groeihormoonstimulatie: 1- 5 gram, of 3 gram vlak voor de training.
GABA Vitaminstore

Waarschuwing:
  • Gebruik van GABA wordt ontraden bij hart- en vaatziekten, leverziekten, longaandoeningen en aandoeningen van het maagdarmstelsel. Bij overgevoeligheid dient het gebruik van GABA te worden vermeden.
  • Van GABA zijn geen noemenswaardige bijwerkingen bekend. In een enkel geval kunnen kortdurend tintelingen ontstaan. Van langdurig gebruik in hoge doseringen is geen wetenschappelijke informatie bekend. De toepassing van hoge concentraties (5 -10 gram), zoals eventueel in de krachtsport, kan van invloed zijn op de endogene pancreasfunctie.
  • Voorzichtigheid is met name geboden bij, maar niet beperkt tot, alle middelen die ingrijpen op het GABA-erge systeem, zoals benzodiazepinen, barbituraten, antidepressiva, alcohol en met GABA verrijkte voeding. Voorzichtigheid is tevens geboden bij middelen die het risico op bloedingen kunnen verhogen, zoals anticoagulantia en Ginkgo biloba. Ook andere interacties zijn mogelijk. Overleg hierover met een deskundige.
Indicaties:
  • Heeft een positieve invloed op het humeur doordat het voorkomt dat spanning en stress essentiële gebieden van de hersenen aantasten.
  • Vermindert angst.
  • Bevordert ontspanning en helpt tegen slapeloosheid.
  • Doet symptomen van epilepsie afnemen.
  • Stimuleert de afgifte van het groeihormoon.
Meer info:
  • Gamma-aminoboterzuur (GABA) is een niet essentieel aminozuur en de belangrijkste, inhiberende (remmende) neurotransmitter in het centraal zenuwstelsel (CZS). Neurotransmitters zijn de boodschapperstoffen die communicatie tussen de verschillende neuronen mogelijk maken. In de hersenen is er een balans tussen stimulerende (exciterende) en remmende (inhiberende) neurotransmitters. Wanneer er teveel overactiviteit in de neuronen ontstaat, waarborgt GABA de natuurlijke balans door de overactieve neuronen in hun werking te remmen. Het remt als het ware de zenuwimpulsen en draagt bij aan een optimaal arouselniveau. GABA heeft een stressregulerend effect en wordt daarom ook wel benoemd als natuurlijke tranquillizer.
  • De concentratie neurotransmitters in de hersenen kan beïnvloed worden door verschillende factoren, zoals inadequate voedselinname, stress, geneesmiddelen zoals benzodiazepinen en alcohol en drugs. Natuurlijke voedingsbronnen zijn onder andere tuinbonen, groene (blad-)groenten, tomaten, sojabonen, uien, scharreleieren en verse noten en zaden.
  • GABA wordt onder invloed van het enzym glutamaatdecarboxylase (GAD), met als co-factor pyridoxaal-5-fosfaat (actieve vitamine B6), gesynthetiseerd uit glutaminezuur. Het komt in relatief hoge concentraties voor in het CZS, verspreid over een groot deel van de hersenen. De meeste effecten worden gegenereerd via twee typen receptoren, de GABAa- en de GABAb-receptor. Doordat GABA onder meer de neurale excitatoire activiteit van de neurotransmitter glutamaat afremt, wordt de prikkelgevoeligheid van het CZS verminderd en worden neurologische en psychiatrische aandoeningen voorkomen. Een te lage GABA-concentratie kan zich uiten in verschillende neuropsychiatrische klachten en aandoeningen, zoals angststoornissen, stress, epilepsie en slaapstoornissen.
  • Er zijn tot nu toe weinig tot geen aanwijzingen die suggereren dat GABA de bloed-hersenbarrière kan passeren. Toch wordt GABA erg vaak ingezet en ondervinden velen positieve resultaten, vooral bij stressgelateerde klachten waaronder ook slaap- en angststoornissen. Een verklaring daarvoor zou kunnen zijn dat wanneer er voldoende GABA perifeer aanwezig is, dit de werking en effectiviteit van GABA positief beïnvloed in het CZS. Een andere mogelijkheid is dat GABA wél voor een deel de bloed-hersenbarrière kan passeren. Echter tot nu toe is er nog geen eenduidige verklaring.
  • Stress-symptomen als hoofdpijn, geïrriteerdheid, concentratieproblemen, hyperactiviteit, piekeren e.d. kunnen ontstaan door een inadequate werking van GABA in de hersenen waardoor er overactiviteit van de neurotransmitter glutamaat ontstaat. Door het optimaliseren van het GABA-niveau wordt deze overactivatie geremd en treedt er een ontspannend effect op. Verschillende onderzoeken wijzen erop dat orale inname van GABA een kalmerend effect geeft. Bijvoorbeeld enkele pilot studies, waarbij aan de hand van specifieke hersengolven het effect van orale inname van GABA werd geëvalueerd, lieten een aanzienlijke afname zien van stress-symptomen en een verhoging van de stressweerbaarheid bij de betreffende patiënten.
  • Men spreekt van een angststoornis als de angst in geen verhouding staat met de omstandigheden. Zowel bij dieren als bij mensen heeft men kunnen vaststellen dat wanneer het GABA-erge systeem in de hersenen wordt geremd, de kans op het ontwikkelen van een angststoornis aanzienlijk groter is. Een optimale concentratie van GABA heeft een angstwerende werking doordat de prikkelgevoeligheid van het CZS door GABA wordt verlaagd. Veel van de regulier ingezette geneesmiddelen, waaronder benzodiazepinen (GABA-agonisten) werken dan ook grotendeels versterkend op de GABA-activiteit, maar kennen ook ongewenste bijeffecten, zoals concentratieverlies, sufheid en bij chronisch gebruik een hoge verslavingsgevoeligheid. Het rechtstreeks inzetten van GABA als voedingssupplement heeft als groot voordeel dat het deze bijwerkingen niet kent, maar is mogelijk minder effectief door de beperkte passage van de bloed-hersenbarrière.
  • In de hypothalamus, het deel van de hersenen dat betrokken is bij slaapprocessen, bevindt zich een groot deel van de GABA-receptoren. Er is een duidelijke relatie tussen slapeloosheid en een verlaagde GABA-concentratie. Suppletie van GABA kan vanwege de stressregulerende en rustgevende eigenschappen bijdragen aan een goede nachtrust.
  • Het GABA-erge systeem is verantwoordelijk voor zowel het activeren als het doen afnemen van epileptische aanvallen. Een verminderde functie van het GABA-erge systeem, met een verstoring in de richting van stimulerende neurotransmitters, lijkt een belangrijke rol te spelen bij het ontstaan van epileptische activiteit. Ook wordt bij een groot deel van de epilepsiepatiënten antilichamen gevormd tegen het enzym GAD waardoor, door onvoldoende aanmaak, de GABA concentratie te laag wordt. De meeste reguliere anti-epileptica zijn dan ook gebaseerd op het verbeteren van de GABA-werking in de hersenen. Ook het bekende ketogene dieet is gericht op het verbeteren van de GABA-activiteit. Onderzoek laat zien dat orale suppletie van GABA het aantal epileptische aanvallen significant kan doen verminderen. Toch zijn er ook tegengestelde onderzoeksresultaten en is het werkingsmechanisme van GABA in relatie tot epilepsie nog niet geheel duidelijk. Wel wordt tot nu toe aangenomen dat ondersteuning van de GABA-stofwisseling van essentieel belang is.
  • GABA wordt ook ingezet om de afgifte van groeihormoon te stimuleren. Vooral bij krachtsporten zou dit positieve effecten kunnen hebben en heeft het een populaire tendens. Door inname van GABA, vooral vlak voor de training, verhoogt de concentratie irGH (immunoreactief groeihormoon) en ifGH (immunofunctioneel groeihormoon). In welke mate irGH en ifGH daadwerkelijk bijdragen aan het doen toenemen van spiermassa is nog onbekend.

L-glutathion

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van L-glutathion bij de volgende aandoeningen:
Dosering:
  • Dagelijks een supplement met 100 mg glutathion bij de maaltijd innemen.
  • Wanneer glutation te laag gedoseerd wordt, bestaat er een kans dat een te groot percentage glutathion door de proteases in de darm weer wordt afgebroken. Een manier om de proteases te ontlopen is door de inhoud van 1 of meerdere capsules op te lossen in water, goed te roeren en vervolgens op te drinken. Uit onderzoek blijkt het directe contact van glutathion met het mondslijmvlies een gunstig effect te hebben op de absorptie.
  • Deze truc hoeft echter niet nodig te zijn. Bij het op normale wijze innemen van de glutathionsupletie in doses van 100 mg tot 200 mg per dag blijkt al meer dan 60% van het glutathion te worden geabsorbeerd. Bij hogere doseringen neemt de efficiëntie van de absorptie weer af.
Synergisme (versterkt de werking van L-glutathion):
  • Om de glutathionspiegels in het lichaam te verhogen kunnen ook andere nutriënten worden ingezet. De beschikbaarheid van het aminozuur L-cysteïne is de belangrijkste limiterende factor in de glutathionsynthese. Een belangrijke orale bron van cysteïne is NAC (N-Acetyl-Cysteïne), wat stabieler is en beter geabsorbeerd wordt dan L-cysteïne zelf. Sommige onderzoekers beweren dat NAC beter geabsorbeerd wordt in de cel dan glutathion zelf. Het is in ieder geval een belangrijke synergist in geval van glutathionsuppletie. In het lichaam wordt NAC omgezet in cysteïne en wordt vervolgens ingebouwd in glutathion. NAC-supletie blijkt de glutathionspiegels effectief te kunnen verhogen.
  • Het aminozuur L-methionine is een cysteïneprecursor en kan daarom ook worden ingezet om de lichaamseigen glutathionproductie te verhogen. Echter hogere doseringen L-methionine wekken nogal eens misselijkheid op. De geactiveerde vorm van L-methionine, S-Adenosyl-Methionine (SAMe), wordt beter getolereerd.
  • Ook glutamine is een onderdeel van het glutathion-tripeptide en daarmee een directe bouwsteen van glutathion. Glutamine kan zelf door het lichaam worden aangemaakt en wordt daarom vaak beschouwd als niet-essentieel, maar de laatste jaren is echter gebleken dat L-glutamine onder bepaalde omstandigheden wel degelijk essentieel kan zijn. Tijdens stress, vasten, zware sportbeoefening, cirrose en ernstige (lever)ziekten kunnen gemakkelijk deficiënties ontstaan.
  • Daarnaast zijn alle componenten van de antioxidantcascade belangrijke synergisten van glutathion. Vitamine Cvitamine Ealfaliponzuur en co-enzym Q10 helpen allen bij het regenereren van glutathion en van elkaar.
Waarschuwing:
  • Bij het gebruik van glutathion bij kankerpatiënten moet voorzichtigheid worden betracht, omdat sommige kankercellen glutathion kunnen gebruiken om zich te verdedigen tegen chemotherapeutica.
  • Glutathion wordt beschouwd als veilig. Er zijn geen negatieve effecten bekend van suppletie met glutathion of één van haar precursors.
  • Er zijn geen gegevens bekend over mogelijke interacties met reguliere- of natuurgeneesmiddelen.
Indicaties:
  • Versterkt de conditie van rode bloedcellen en beschermt witte bloedcellen.
  • Is een onmisbare factor voor het immuunsysteem.
  • Geeft bescherming tegen virussen.
  • Ondersteunt de longen.
  • Toevallen, ischemie, ALS, ziekte van Alzheimer, ziekte van Parkinson, ziekte van Lou Gehrig.
  • Geeft bescherming tegen veroudering.
  • Levercirrose, leverontsteking.
  • Luchtwegaandoeningen.
  • Hartinfarct.
  • Hypoglycemie.
  • Beschermt tegen kwiktoxiciteit.
  • Is van belang voor sporters, helpt weefselschade te beperken.
  • Is een belangrijke antioxidant die tevens andere antioxidanten (vitamine C, vitamine E, alfaliponzuur en coenzym Q10) geschikt maakt voor hergebruik.
Meer info:
  • Het tripeptide glutathion is 1 van de belangrijkste stoffen die het lichaam kan inzetten bij de bescherming van de cel.
  • 3 zeer belangrijke functies van glutathion zijn: detoxificerende eigenschappen, Immuunversterkende eigenschappen, antioxidatieve functie.
  • In principe kan het lichaam zelf glutathion aanmaken uit de componenten waaruit het is opgebouwd, namelijk de aminozuren cysteïne, glutamine en glycine, maar er zijn vele omstandigheden waarin cysteïne maar ook glutamine onvoldoende voorradig zijn.
  • Iedere dag wordt het lichaam blootgesteld aan vele factoren die een aanslag doen op de lichaamsvoorraden van glutathion: stress, vervuiling, straling, infecties, medicijnen, slechte voeding, veroudering, sport en verwonding.
  • Bij onvoldoende bescherming door glutathion kan dat bijdragen aan celschade, veroudering en op den duur ziekte.
  • Glutathion tekort speelt bij een groot aantal aandoeningen een bepalende rol. Het hoog houden van de glutathion voorraden is dan ook een heilige graal van de complementaire geneeskunde. Tot voor kort waren vele wetenschappers er van overtuigd dat glutathion niet intact kon worden geabsorbeerd en dat het boosten van de glutathionniveaus dus het beste kon plaatsvinden met precursors als NAC (N-Acetyl-Cysteïne) en met stoffen als alfa-liponzuur. Recent is gebleken dan glutathion wel degelijk in significante hoeveelheden kan worden geabsorbeerd, waardoor suppletie met glutathion een verantwoorde en goed gerichte keuze wordt om de glutathionniveaus in de cel te stimuleren.
  • Glutathion (L-g-glutamyl-L-cysteïnylglycine of GSH), is een tripeptide (verbinding van 3 aminozuren), die door het lichaam kan worden aangemaakt uit 3 aminozuren: cysteïne, glutamine en glycine. De thiolgroep (SH-groep) van cysteïne is het actieve deel van het molecule. De afkorting GSH, die voor gereduceerd glutathion wordt gebruikt, duidt op deze thiolgroep (SH) gebonden aan het glutathionmolecule (G).
  • Glutathion wordt in alle levende organismen en in alle lichaamscellen aangetroffen in relatief hoge concentraties. Het is de belangrijkste zwavelverbinding in het lichaam die geen onderdeel uitmaakt van eiwitten. Het glutathion antioxidant-systeem is 1 van de belangrijkste cellulaire beschermingsmechanismen.
  • Glutathion bestaat in 2 vormen ofwel de gereduceerde vorm (GSH), ofwel de geoxideerde vorm, meestal aangegeven als GSSG (ook wel glutathion-disulfide genoemd). Als de term "glutathion" wordt gebruikt, wordt meestal gereduceerd glutathion bedoeld. Alleen in gereduceerde vorm heeft glutathion in het lichaam een beschermende werking.
  • Glutathion komt voor in verse groenten en fruit, vis- en vleesproducten, maar met name asperges, avocado en walnoten zijn rijk aan glutathion. De glutathion concentraties kunnen tussen verschillende voedingsmiddelen sterk verschillen. Ook tussen individuen kan de inname van glutathion sterk uiteenlopen. In normale omstandigheden wordt glutathion naar behoefte door het lichaam geproduceerd. Bij stijgende leeftijd en bij grotere oxidatieve belasting kan de eigen productie echter nogal eens tekortschieten. In het lichaam is er vaak een grote behoefte aan glutathion en het wordt snel verbruikt in tijden van ziekte, stress, vermoeidheid en lichamelijke inspanning. Daarnaast zijn er nog een aantal bekende oorzaken van glutathiondepletie, zoals (ioniserende) straling, stress, bacteriële of virale infecties, milieutoxines, roken, medicijngebruik, (top)sport, chemische vervuiling en zware metalen, een teveel aan ijzer, operaties, brandwonden en deficiënties van glutathionprecursors of -cofactoren. Door middel van de antioxidantcascade probeert het lichaam verbruikt (geoxideerd) glutathion weer te recyclen (reduceren). Daarbij worden andere antioxidanten als vitamine C, vitamine E en alfa-liponzuur verbruikt.
  • De glutathion status van de cel is een belangrijke indicator voor de celfunctie en de levensvatbaarheid van de cel. Wanneer voortdurende oxidatieve stress door een aantal van bovengenoemde factoren de glutathion voorraden van het lichaam dusdanig uitput tot een punt waarbij de antioxidatieve beschermingsmechanismen tekortschieten, spreken we van distress. De weefsels met het hoogste percentage meervoudig onverzadigde vetzuren (zoals bijvoorbeeld zenuwweefsel) zijn dan het meest kwetsbaar. Lokale vrije radicaalreacties kunnen een zich steeds verder uitbreidend gebied van weefselschade tot gevolg hebben. Cellen die teveel beschadigd zijn doden zichzelf (apoptose) en dit mechanisme (apoptose door glutathiondepletie) speelt een rol in veel degeneratieve aandoeningen.
  • In het bloed circuleert weinig glutathion. Transport vindt vooral plaats in de vorm van cystine, de geoxideerde en stabielere vorm van cysteïne. Lichaamscellen importeren cystine uit de bloedbaan, zetten cystine weer om in cysteïne, en gebruiken dat om GSH te vormen (met behulp van onder meer ascorbaat). Omgekeerd kan glutathion via de antioxidantcascade geoxideerde vormen van vitamine C en vitamine E reduceren en daarmee weer activeren.
  • Antioxidatieve bescherming: glutathion speelt een centrale rol in de verdediging van het lichaam tegen oxidatieve stress. De SH-groep (thiolgroep) van de cysteïnegroep is een sterkere elektronendonor dan veel andere verbindingen in de cel, en gecombineerd met de relatief hoge intracellulaire concentraties (enkele milli-molairen) resulteert dat in zeer sterke antioxidatieve eigenschappen. Om deze redenen is GSH vaak in staat reactieve deeltjes weg te vangen voordat ze celstructuren als DNA, RNA, eiwitten en membranen beschadigen. Gereduceerd glutathion kan als scavenger (vrije radicalenvanger) fungeren voor bijna alle beruchte vrije radicalen en reactieve zuurstofdeeltjes, zoals het hydroxylradicaal, superoxide en vetzuurradicalen. Wanneer gereduceerd glutathion een elektron afstaat wordt het geoxideerd. Twee van deze geoxideerde moleculen vormen dan een disulfidebrug en vormen uiteindelijk glutathion-disulfide ofwel geoxideerd glutathion (GSSG). Vanwege de sterke antioxidatieve eigenschappen van GSH is handhaving van adequate GSH-niveaus in het lichaam van het allergrootste belang. Om deze reden wordt onder normale omstandig-heden in de cel vervolgens zeer snel weer GSH geregenereerd uit GSSG met behulp het enzym glutathionreductase. De verhouding tussen de gereduceerde en de geoxideerde vorm van glutathion (GSH/GSSG-verhouding) is een gevoelige indicator voor de mate van oxidatieve stress. Ongeveer 1/3 van de in het lichaam aanwezige glutathion is aanwezig in gemengde disulfides met andere verbindingen die thiolgroepen bevatten, zoals cysteïne, coënzym A en vrije cysteïne-groepen op eiwitten. Het enzym glutathionreductase kan ook gemengde disulfides weer terugreduceren naar (onder andere) gereduceerd vrij glutathion.

Foliumzuur (vitamine B11/folacine)

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van Foliumzuur bij de volgende aandoeningen:
Foliumzuur (Quatrefolic) DeOnlineDrogist

Dosering:
  • Tussen 0,4 mg tot 10 mg per dag of meer, afhankelijk van de ernst van de aandoening of gezondheidsprobleem.
Foliumzuur (Quatrefolic) Vitaminstore

Synergisme (versterkt de werking van Foliumzuur):
Waarschuwing:
  • Een groot aantal medicijnen blijkt negatief in te werken op foliumzuur.
  • Hoge doseringen (5-10 mg) foliumzuur kunnen bij mensen met epilepsie soms toevallen uitlokken.
Indicaties:
  • Tekorten aan foliumzuur komen voor door bijvoorbeeld chronische darmontstekingen, ouderdom, roken, alcoholisme, haemodialyse (bloedzuiver met een kunstnier), leveraandoeningen, zwangerschap, verhoogde werking van de schildklier, infecties, medicijngebruik en AIDS.
  • Zwangerschap
  • Een te hoge homocysteïnegehalte een belangrijke factor in het ontstaan van trombose, hartinfarcten, beroerte, neurale buisdefecten, aandoeningen van het zenuwstelsel, diabetes, artritis en alcoholisme.
  • Aandoenigen aan hart- en vaatziekten zoals hartinfarct, vernauwen van de slagaders (aderverkalking) en doorbloedingsstoornissen zoals een beroerte.
  • Cognitieve achteruitgang bij ouderen: dementie, Alzheimer.
  • Depressie (vooral bij ouderen).
  • Schizofrenie-achtige klachten, organische psychose, slapeloosheid, geïrriteerdheid, vergeetachtigheid, perifere neuropathie zoals het carpale tunnel)syndroom, myelopathie (ziekte van de ruggenmerg), restless legs-syndroom (onrustige benen) vooral als men in bed ligt.
  • Tandvleesontsteking.
  • Ondersteunend bij jicht
  • Vitiligo (pigment verlies van de huid).
Meer info:
  • Tekorten van foliumzuur zijn te wijten aan chronische darmontstekingen, ouderdom, roken, veel alcohol drinken, haemodialyse (bloedzuiver met een kunstnier), leveraandoeningen, zwangerschap, verhoogde werking van de schildklier, infecties, medicijngebruik en AIDS.
  • Draagt bij tot de weefselgroei tijdens de zwangerschap, is belangrijk voor de aanleg van het zenuwstelsel van het ongeboren kind en ter verlaging van het risico op een open ruggetje.
  • Een verhoogd homocysteïnegehalte kan een symptoom zijn van tekort aan foliumzuur. Als dit proces gestoord is kan homocysteïne zich ophopen. Een verhoogd homocysteïne-gehalte gaat gepaard met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten zoals: trombose, hartinfarcten, beroerte, neurale buisdefecten, aandoeningen van het zenuwstelsel, diabetes, artritis en alcoholisme. Foliumzuur supplementen blijken het homocysteïnegehalte te kunnen verlagen. van 
  • Folaat (de vorm waarin foliumzuur in het lichaam actie is) speelt een belangrijke rol bij het aanhechten van een methylgroep aan DNA, RNA, aminozuren, histonen en verschillende neurotransmitters (wordt methylering genoemd). Methylering speelt een zeer belangrijke rol in het behoud van fysiologische lichaamsfunctie. Geactiveerd foliumzuur is daarbij donor van mythylgroepen. Storing van methyleringsprocessen kan ernstige gevolgne hebben zoals hartinfarcten, gedragstoornissen en dementie. Naarmate men ouder wordt, raakt het evenwicht tussen methyleringsprocessen verder verstoord. Vanwege het belang van de methylering voor de synthese, stabiliteit en herstel van het DNA is foliumzuur enorm belangrijk voor alle lichaamsprocessen waar celdeling een belangrijke rol speelt. 
  • Omdat de stofwisseling van foliumzuur en vitamine B12 vaak hand in hand gaan, is het verstandig bij de keuze van een foliumzuurproduct er op te letten dat er behalve foliumzuur ook voldoende vitamine B112 in het product aanwezig is.

Gebakken gluten verteren minder goed

Gluten uit gebakken brood zijn veel beter bestand tegen vertering dan gluten uit bloem en gluten die uit de tarwe-eiwitfractie gezuiverd zijn. Onderzoekers hebben brood, bloem en zuivere gluten in vitro laten verteren, bestaande uit 3 fasen (mond, maag en dunne darm). Zelfs na 2 uur blijven er broodgluten intact die nog steeds een felle coeliakie kunnen uitlokken.

Veel onderzoeken gebruiken zuivere glutenfracties en zijn dus geen goede afspiegeling van de werkelijkheid. Elementen uit de voedselmatrix van brood verhinderen dat verteringsenzymen snel tot bij gluten geraken. Gluten uit bloem verteert opvallend beter dan gluten uit brood. Bovendien bevordert amylase (breekt complexe suikers af, zoals zetmeel) de vertering van gluten, vermoedelijk omdat verteringsenzymen zo gemakkelijker dichtbij de gluten geraken.

Zie ook:
Glutenintolerantie
Lekkende darm

Enzymen

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van enzymen bij de volgende aandoeningen:
Enzymen DeOnlineDrogist

Dosering:
  • Bij alle enzympreparaten is een effectieve dosering zeer belangrijk. Helaas is bij vele enzymproducten de exacte dosering ondoorzichtig omdat in veel gevallen de enzymactiviteit ten onrechte in milligrammen wordt uitgedrukt. De hoeveelheid milligrammen van een bepaald enzym zegt niets over de activiteit van dat enzym. Daarom is de enige juiste manier om de potentie van een enzymproduct uit te drukken vermelding van de hoeveelheid enzymen in zogenaamde eenheden (units) die een uitdrukking zijn van de snelheid waarmee dat betreffende enzym substraat omzet . Let bij aankoop van een enzympreparaat daarom op vermelding van afkortingen als bijvoorbeeld GDU, ALU, HUT of SAPU.
  • Het is belangrijk dat de enzymen in fysiek contact komen met het voedsel dat ze moeten helpen verteren. Inname van een enzympreparaat tijdens of vlak na de maaltijd is dus belangrijk. Bij gebruik van capsules kunnen deze eventueel al (kort) voor inname met het voedsel (niet heet) worden vermengd.
Enzymen Vitaminstore

Synergisme:
  • Vooral bij exocriene pancreasinsufficiëntie kan er een grote behoefte bestaan aan het mineraal zink en de vetoplosbare vitamine A en vitamine D.
Indicaties:
Waarschuwing:
  • Pancreatitis, eerste fase van de acute vorm, Ileus, galblaas-empyeem (etterophoping), galweg-obstructie, leverfunctiestoornissen (ernstige).
  • Er zijn geen bijwerkingen bekend van het oraal gebruik van spijsverteringsenzymen.
  • De meeste medicijnen waaronder ook anti-epileptica, antidepressiva en andere psychofarmaca zijn zo ontwikkeld dat ze ongevoelig zijn voor fysiologische hoeveelheden spijsverteringsenzymen in de dunne darm. Het is derhalve onwaarschijnlijk dat hun werking wordt beïnvloed door inname van orale spijsverteringsenzymen.
  • De spijsvertering, specifiek de eiwitvertering en de opname van vitamine B12 wordt beïnvloed door het gebruik van maagzuurremmers. Antibiotica kunnen door het afdoden van de microbiota de spijsvertering en derhalve de resorptie van nutriënten remmen.
Meer info:
  • Spijsverteringsenzymen zijn zowel noodzakelijk voor een optimale vertering van alle macronutriënten als voor de opname van vetoplosbare vitaminen. Een goede vertering verhoogt de biologische beschikbaarheid van nutriënten, verbetert de voedseltolerantie en remt de vorming van toxinen en andere belastende substanties in het spijsverteringskanaal. Hierdoor verminderen bijbehorende klachten zoals opgeblazenheid, flatulentie, buikpijn, stoelgangproblemen, vermoeidheid en diverse gerelateerde aspecifieke klachten.
  • Het effect van verteringsenzymen kan uitstekend onderzocht worden via het TIM-verterings¬model van TNO ("TNO-Intestinal Model"). Dit dynamische computer gecontroleerde model simuleert de gehele fysiologische voedselvertering in het maagdarmkanaal van de mens en bepaalt diverse verteringsparameters in maag, dunne darm en colon, alsmede de microbiota.
  • De meest stabiele en effectieve enzymen zijn die van plantaardige en microbiële oorsprong. Deze enzymen degraderen niet tijdens de maagpassage en behouden hun werking. Tevens zijn deze enzymen over een veel breder pH-gebied werkzaam, waardoor ze over een langer traject in het maagdarmkanaal actief zijn. Voor een grotere biologische activiteit worden bij voorkeur enzymen van verschillende bronnen gecombineerd. Een dergelijk complex kan verrijkt worden met een aantal andere gespecialiseerde enzymen, zoals maltase, lactase, alfa-galactosidase, invertase en fytase. Een complex voor oraal humaan gebruik is vrij van fungale resten. Het bevat uitsluitend enzymen en heeft geen vervelende penetrante smaak of geur.
Hieronder staan de spijsverteringsenzymen vermeld die goedgekeurd zijn voor humaan gebruik, inclusief de bijbehorende eenheden waarmee de gestandaardiseerde enzymactiviteit wordt uitgedrukt:
  • Protease: of proteolytische enzymen splitsen voedingseiwitten in goed opneembare peptiden en aminozuren. De enzymactiviteit van proteolytische enzymen wordt uitgedrukt in HUT (Hemoglobin Unit; enzymatische hydrolyse van gedenatureerd hemoglobine) of SAPU (Spectrophotometric Acid Protease Units).
  • Papaïne: ;splitst voedingseiwitten in peptiden en aminozuren en heeft tevens zetmeelsplitsende en enigszins vetsplitsende eigenschappen. De enzymactiviteit van papaïne wordt uitgedrukt in NF (National Formulary).
  • Bromelaïne: splitst eveneens voedingseiwitten en ondersteunt evenals papaïne het effect van fungale proteolytische enzymen. Bromelaïne ondersteunt de vertering bij pepsine- en/of trypsinedeficiëntie. De enzymactiviteit van bromelaïne wordt uitgedrukt in GDU (Gelatin Digesting Units).
  • Amylase: breekt complexe suikers (zetmeel) af tot tri-, di- en monosacchariden. De enzymactiviteit van amylase wordt uitgedrukt in DU (Dextrinizing Units).
  • Glucoamylase: oftewel amyloglucosidase breekt eveneens zetmeelachtige koolhydraten af. De enzymactiviteit van glucoamylase wordt uitgedrukt in AGU (Amyloglucosidase Units).
  • Lactase: oftewel bèta-galactosidase splitst het disaccharide lactose in de enkelvoudige suikers galactose en glucose. De enzymactiviteit van lactase wordt uitgedrukt in ALU (Acid Lactase Units).
  • Invertase: splitst het disaccharide sucrose in de enkelvoudige suikers glucose en fructose. De enzymactiviteit van invertase wordt uitgedrukt in SU (Sarett glucose oxidase Units).
  • Alfa-Galactosidase: breekt suikers af als raffinose, stachyose en verbascose en helpt bij de vertering van graan, peulvruchten en koolsoorten. De enzymactiviteit van alfa-galactosidase wordt uitgedrukt in GalU (Galactosidase Units).
  • Lipase: verteert vetten en verhoogt de opname van lipofiele nutriënten (vitamine A en D). De enzymactiviteit van lipase wordt uitgedrukt in FIP (Federation Internationale Pharmaceutique).
  • Fytase: breekt fytinezuur af in granen en bonen waardoor mineralen beter worden opgenomen. De enzymactiviteit van fytase wordt uitgedrukt in FTU (FyTase Units).
  • Fungale stammen zoals Aspergillus oryzae en Aspergillus niger worden al vele decennia gebruikt in de voedingsindustrie voor de fermentatie van voedsel en hebben van de FDA het label GRAS gekregen (Generally Recognized As Safe). Deze stammen produceren in tegenstelling tot bijvoorbeeld Aspergillus flavus geen mycotoxinen zoals aflatoxinen. Daarbij worden deze fungale enzymen via strenge procedures gezuiverd van fungale cellen, sporen en andere belastende stoffen. Spijsverteringsenzymen worden zeer goed verdragen. Ze mogen ook tijdens de zwangerschap worden gebruikt mits de zwangere zich aan de aanbevolen dosering houdt. Echter, de kans op een allergische reactie kan nooit uitgesloten kan worden daar enzymen ook eiwitten zijn (zie contra-indicaties).

Chroom

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van chroom bij de volgende aandoeningen:
Chroom DeOnlineDrogist

Dosering:
  • Tussen de 200 mcg tot 800 mcg per dag.
Chroom Vitaminstore

Waarschuwing:
  • Chroom is veilig in de aangegeven doseringen.
  • Chroom supplementen kunnen milde maagdarmklachten veroorzaken.
Indicaties:
  • Verminderde glucosetolerantie (slechter verwerken van glucose).
  • Verhoogde cholesterolgehalte en triglyceridenspiegel.
  • Toename van vetmassa, overgewicht.
  • Gewichtsverlies (bij ernstige tekorten).
  • Groei achterstand.
  • Aandoening van één of meer perifere zenuwen.
  • Depressie.
  • Diabetes type 2, zwangerschapsdiabetes.
  • Hart- en vaatziekten.
  • Metabool syndroom.
  • Ouderdom (chroomgehalte daalt met de leeftijd).
  • PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom) is een hormonale afwijking bij de vrouw.
  • Preventie botontkalking (osteoporose).
  • Stress.
Meer info:
  • Chroom is belangrijk voor het koolhydraat-, eiwit- en vetmetabolisme. Chroom maakt deel uit van de glucosetolerantiefactor (GTF) en verhoogt de glucosetolerantie door ondersteuning van de insulinewerking. Daarnaast verbetert chroom de ratio tussen LDL- en HDL-cholesterol in het bloed.
  • Voldoende chroom kan van belang zijn om de vetopslag in het lichaam onder controle te houden. Voeding rijk aan enkelvoudige suikers verhoogt de uitscheiding van chroom.

L-citrulline

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van L-citrulline bij de volgende aandoeningen:
L-Citrulline DeOnlineDrogist

Indicaties:
  • L-citrulline doet nog meer het gehalte van L-arginine toenemen dan inname van het supplement L-arginine. Verbetert bovendien de stikstofbalans
  • Wordt niet vastgehouden in de lever, maar wordt zonder belemmeringen doorgelaten tot aan de nieren. Daar wordt het omgezet in L-arginine.
  • Heeft een gunstig effect op de bloedvaten.
  • Verhoogt de stofwisseling, doet de aerobe prestaties toenemen en gaat de vermoeidheid van de spieren tegen.
  • Versterkt het immuunsysteem.
  • Helpt bij vermoeidheid en zorgt voor een sneller herstel.
  • Kan de gevolgen van melkzuurophoping verminderen.
L-Citrulline Vitaminstore

Meer info:
  • Citrulline is een niet- essentieel aminozuur dat onder bepaalde omstandigheden door lichaam wordt gevormd uit andere voedingsstoffen.
  • Citrulline speelt samen met ornithine en arginine een belangrijke rol bij de zogenaamde ureumcyclus in de lever. Tijdens deze cyclus wordt het giftige ammoniumion omgezet in ureum. Deze cyclus is noodzakelijk voor de verwijdering van de giftige afvalstoffen van stikstof. Raakt dit proces verstoord, dan kan dit leiden tot een dodelijke stijging van proteïnes (zoals ammoniak) in de bloedbaan. Voor de behandeling van deze klachten wordt dan ook vaak een supplement-inname van citrulline of arginine aanbevolen.
  • Citrulline is eveneens een voorloper van arginine, een stof die tijdens de ureumcyclus wordt aangemaakt.
  • L-citrulline wordt het beste op nuchtere maag ingenomen met water of fruitsap, een uur voor en na inname van L-citrulline, geen eiwitten nuttigen, deze gaan concurreren met L-citrulline en dan is de werking niet ten volle uit.

DL-fenylalanine (DLPA)

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van DLPA bij de volgende aandoeningen:
DLPA DeOnlineDrogist

Dosering:
  • Dagelijks 400-800 mg DLPA een half uur voor de maaltijd met water innemen.
  • Mensen met hypertensie kunnen het beter een half uur na de maaltijd innemen.
  • Wanneer geen effect optreedt, is het beter de dosis te verdubbelen of verdrievoudigen totdat een effect intreedt. Daarna kan weer afgebouwd worden tot de onderhoudsdosering waarbij het effect nog blijft bestaan. DLPA werkt ongeveer bij 60% van de mensen die het proberen. 
  • Als na 3 weken het effect nog niet wordt opgemerkt, is de persoon waarschijnlijk niet gevoelig voor DLPA en moet de behandeling worden gestaakt.
DLPA Vitaminstore

Synergisme (versterkt de werking van DLPA):
  • Pijnstillers als paracetamol en aspirine hebben een heel ander werkingsmechanisme dan DLPA en kunnen het pijnstillend effect vergroten. Om de omzetting van fenylalanine in de diverse hormonen te vergemakkelijken zijn een aantal cofactoren nodig, waaronder vooral vitamine B6 en vitamine C. Om een optimale voorziening van synergistische nutriënten te waarborgen, raden wij een basissuppletie van een goede multi-vitaminen en vitamine C aan.
Indicaties:
  • Chronische pijnen zoals fantoompijn (pijn voelen in een niet meer aanwezige lichaamsdeel), artrose, reumatoïde artritis, menstruatiepijn, lage rugpijn).
  • Depressies.
  • Vitiligo (pigment verlies op de huid, daardoor ontstaan kleine of grote melkwitte vlekken op de huid).
  • Ziekte van Parkinson (niet het beven, wel stijfheid, loop/spraakproblemen en depressie).
  • Multiple sclerose.
Waarschuwing:
  • Van doseringen van 1500 mg DLPA of minder zijn geen bijwerkingen vastgesteld, afgezien van een zeldzaam geval van misselijkheid of hoofdpijn.
  • DLPA bevat fenylalanine en mag daarom niet worden gebruikt door mensen met fenylketonurie. Bij sommige mensen heeft DLPA een bloeddrukverhogend effect.
  • Bij patiënten met (aanleg voor) hypertensie is het verstandig de dosering langzaam op te bouwen en de bloeddruk in de gaten te blijven houden.
  • DLPA mag niet worden gebruikt in combinatie met bloeddrukverhogende medicijnen (bv. MAO-remmers).
Meer info
  • DL-phenylalanine (DLPA) is een mengsel van zowel de rechtsdraaiende D-vorm van het ringvormige aminozuur fenylalanine als de (natuurlijke) linksdraaiende L-vorm. L-fenylalanine kan gemakkelijk de bloed-hersenbarrière passeren en kan worden omgezet in het aminozuur L-tyrosine dat in schildklierhormoon kan worden omgezet en via L-dopa uiteindelijk de neurotransmitters dopamine, noradrenaline en adrenaline kan vormen. Deze neurotransmitters zijn onder meer van belang voor het geheugen, alertheid en de leerfunctie. Fenylalanine kan niet door het lichaam worden aangemaakt, het is daarom een essentieel aminozuur.
  • L-fenylalanine maakt deel uit van een aantal psychoactieve medicijnen, evenals belangrijke lichaamsstoffen, zoals acetylcholine, vasopressine, cholecystokininen, enkefalinen en endorfinen. Endorfinen en enkefalinen zijn substanties die het lichaam aanmaakt als we zware lichamelijke inspanning (sport) verrichten of wanneer we positieve emoties ondervinden. Deze door het eigen lichaam aangemaakte morfineachtige stoffen (endogene opiaten) maken het lichaam minder gevoelig voor (of bewust van) pijn. Bovendien hebben deze stoffen een stemmingsverbeterend effect. Ze worden in verband gebracht met een positievere levensinstelling, een verhoogde alertheid, verbetering van de geheugenfunctie, een verhoogde vitaliteit en vergroting van de seksuele interesse. Dit zou een belangrijke reden zijn waarom DL-fenylalanine een anti-depressieve werking heeft.
  • D-fenylalanine kan niet worden omgezet in tyrosine en wordt vooral omgezet in fenylethylamine (een krachtige stemmingsverbeteraar). DL-fenylalanine heeft een sterk afremmend effect op de enzymen die deze endogene opiaten (endorfinen, enkephalinen) afbreken, waardoor deze stoffen hun werking langer kunnen blijven doen en de natuurlijke pijntolerantie stijgt. DLPA bestrijdt in zekere zin niet het symptoom "pijn", maar ondersteund juist het lichaamseigen pijnbestrijdingssysteem.
  • Mensen met gewrichtsaandoeningen en depressieve personen blijken sterk verlaagde niveaus van fenylethylamine te hebben, waardoor endorfines veel te snel worden afgebroken en ze veel sneller dan anderen last hebben van pijn en depressies. Het geven van D-Phenylalanine bij deze personen heeft een sterke stijging van de fenylethylamine-spiegel tot gevolg, een duidelijke vermindering van de pijnbeleving en een verbeterde mobiliteit. DLPA wordt verder nog ingezet bij chronische pijnaandoeningen als lage rugpijn, menstruatiepijnen, hoofdpijnen (migraine) en fantoompijn, evenals bij een grote variëteit aan soorten depressies.

DHA (omega-3 vetzuur)

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van DHA (omega-3 vetzuur) bij de volgende aandoeningen:
  • Voor een dagelijkse onderhoudsdosis kan worden uitgegaan van circa 500-1000 mg EPA+DHA per dag.
  • De optimale therapeutische dosering omega-3 vetzuren varieert per aandoening en kan oplopen tot 5 à 10 gram per dag.
  • Visolie kan desgewenst worden verwerkt in onder meer salades, yoghurt of vruchtensappen.
DHA Vitaminstore

Synergisme:
  • Om oxidatie van omega-3 vetzuren in het lichaam tegen te gaan wordt gelijktijdig gebruik van een vitamine E-supplement (complex van tocoferolen) met circa 400 IE per dag aangeraden.
  • Flavonoïden verhogen de opname van EPA en DHA.
Waarschuwing:
  • In de aangegeven dosering zijn van DHA geen contra-indicaties bekend.
  • Bij gebruik van hoge doses visolie (meer dan 5 gram EPA + DHA per dag) bestaat het risico op diarree.
  • Omdat omega-3 vetzuren de eigenschap hebben bloedklontering tegen te gaan, kunnen bij patiënten die bloedverdunners gebruiken, een tekort aan vitamine K vertonen of andere medicijnen gebruiken die de bloedstolling remmen (aspirine), interne bloedingen ontstaan bij gebruik van hoge doses omega-3 vetzuren (meer dan 5 gram EPA + DHA). In die gevallen wordt aangeraden de dosering aan te passen. Het effect op de bloedstolling door omega-3 vetzuren is na 6 weken behandeling maximaal.
  • Ook andere interacties met reguliere of natuurgeneesmiddelen zijn mogelijk. Raadpleeg hiervoor een deskundige.
Indicaties:
  • Ondersteunt de prikkeloverdracht tussen cellen, ondersteunt de opbouw van het zenuwstelsel: schizofrenie, depressie.
  • Bevordert een gezonde lichamelijke en geestelijke ontwikkeling.
    Ondersteunt de algehele stofwisseling.
  • Is een belangrijke bouwsteen voor de hersenen: goed voor een heldere geest, ondersteunt de concentratie (concentratiestoornissen), het geheugen en de leerprestatie, ADD/ADHD, autisme, dyslexie, dyspraxie (motorische stoornis).
  • Slaapproblemen bij kinderen.
  • Versterkt het immuunsysteem.
  • Bevordert een gezonde flora in de mond.
  • Zwangerschap en borstvoeding, baby en peutertijd.
  • Zwangerschapsdiabetes.
  • Aandoening van het zenuwweefsel: beroerte, multiple sclerose, ziekte van Parkinson, ziekte van Alzheimer.
  • Voorkomen en behandeling van leeftijdsgebonden geestelijke en intellectuele (verstandelijke) achteruitgang.
  • Voorkomen van maculadegeneratie (oogaandoening waarbij gezichtsscherpte afneemt). DHA is goed voor het gezichtsvermogen en draagt bij aan het behoud van scherp zicht.
  • Aandoeningen door chronische ontstekingen: hart- en vaatziekten, artritis, ALS (amyotrofische laterale sclerose is een spierziekte).
Meer info:
  • Het lange keten omega-3 vetzuur DHA (docosahexaeenzuur) wordt net als EPA beschouwd als een essentiële voedingsstof, aangezien de synthese uit de precursor alfalinoleenzuur vrijwel nihil is (zie brochure ‘omega-3 vetzuren algemeen’) en de omzetting van EPA in DHA uitermate traag verloopt. De grootste concentratie DHA in het lichaam bevindt zich in hersenen, zenuwstelsel en retina, waar het is ingebouwd in cellulaire en intracellulaire membranen (fosfolipiden), synapsen, fotoreceptoren en de myelineschede rondom zenuwen. DHA heeft een gunstige invloed op de structuur en functie van membranen en is precursor van ontstekingsremmende en neuroprotectieve metabolieten. Voldoende inname van DHA (uit zeevoedsel, algen) is cruciaal voor een goede opbouw en werking van het (centrale) zenuwstelsel. Een langdurig suboptimale inname van DHA (en EPA) verhoogt de kans op stoornissen op het gebied van denken, gedrag, stemming en/of zien, variërend van ontwikkelingsstoornissen op kinderleeftijd, depressie, bipolaire stoornis, schizofrenie, borderline stoornis, stress en agressie op volwassen leeftijd tot cognitieve achteruitgang en dementie op latere leeftijd. In Nederland is de gemiddelde inname van DHA uit voeding (circa 85 mg per dag bij volwassenen) ontoereikend om in de DHA-behoefte te voorzien, vooral in situaties waarbij de DHA-behoefte verhoogd is, zoals tijdens de zwangerschap, baby- en peutertijd, bij het ouder worden en bij aandoeningen die gepaard gaan met oxidatieve stress. Aanvullende suppletie met DHA is daarom in veel gevallen aan te raden.
  • Voldoende aanvoer van DHA (en het omega-6 vetzuur arachidonzuur) is cruciaal voor de aanleg en ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel, met name in het derde trimester van de zwangerschap en de eerste levensjaren van het kind. Studies laten zien dat DHA-suppletie tijdens zwangerschap en lactatie significant positieve effecten heeft op de visuele, cognitieve en motorische ontwikkeling van het kind en onder meer is geassocieerd met een hoger IQ op 4-jarige leeftijd en een betere neurologische ontwikkeling op 5,5-jarige leeftijd. Daarbij is DHA (en EPA) essentieel voor de (evenwichtige) ontwikkeling van het immuunsysteem van het kind. Voor een optimale DHA-status, waarbij de eigen DHA-voorraad niet steeds verder inkrimpt ten behoeve van de baby, hebben vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven meer DHA nodig dan de huidige aanbeveling van 200 tot 300 mg per dag, vermoedelijk 800-1000 mg per dag of meer. Als een baby flesvoeding krijgt is het belangrijk na te gaan of deze voldoende DHA bevat; DHA-suppletie bij baby’s tot 6 maanden is zeker veilig in hoeveelheden tot 315 mg/dag.Voldoende aanvoer van DHA (en het omega-6 vetzuur arachidonzuur) is cruciaal voor de aanleg en ontwikkeling van het centrale zenuwstelsel, met name in het derde trimester van de zwangerschap en de eerste levensjaren van het kind. Studies laten zien dat DHA-suppletie tijdens zwangerschap en lactatie significant positieve effecten heeft op de visuele, cognitieve en motorische ontwikkeling van het kind en onder meer is geassocieerd met een hoger IQ op 4-jarige leeftijd en een betere neurologische ontwikkeling op 5,5-jarige leeftijd. Daarbij is DHA (en EPA) essentieel voor de (evenwichtige) ontwikkeling van het immuunsysteem van het kind. Voor een optimale DHA-status, waarbij de eigen DHA-voorraad niet steeds verder inkrimpt ten behoeve van de baby, hebben vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven meer DHA nodig dan de huidige aanbeveling van 200 tot 300 mg per dag, vermoedelijk 800-1000 mg per dag of meer. Als een baby flesvoeding krijgt is het belangrijk na te gaan of deze voldoende DHA bevat; DHA-suppletie bij baby’s tot 6 maanden is zeker veilig in hoeveelheden tot 315 mg/dag.
  • Vergeleken met kinderen met een hoge DHA-spiegel, hebben gezonde schoolkinderen (7-9 jaar) met een lage DHA-bloedspiegel meer moeite met lezen en een minder goed werkgeheugen; bovendien zijn ze emotioneel labieler en vertonen ze meer probleemgedrag. De Britse studie waarin dit is aangetoond, illustreert dat een verlaagde DHA-status ook significante effecten heeft op denken en gedrag van gezonde schoolkinderen zonder uitgesproken leer- en gedragsproblematiek zoals ADHD en dyslexie. 
  • Een goede DHA-status is op alle leeftijden belangrijk voor de hersenfunctie. In een placebogecontroleerde studie leidde DHA-suppletie (1160 mg/dag gedurende 6 maanden) tot significante verbeteringen van geheugen en reactietijd bij gezonde jongvolwassenen met een lage DHA-inname uit voeding. 
  • Met het ouder worden daalt het DHA-gehalte in hersenweefsel, onder meer in hersenschors, striatum, hypothalamus en hippocampus. Dieronderzoek laat zien dat dit gepaard gaat met toename van oxidatie van membraanlipiden, ischemische schade, verlies van synapsen en toename van bèta-amyloïd (Aβ) oligomeren. Daling van het DHA-gehalte in de hersenen is in verband gebracht met leeftijdsgerelateerde cognitieve achteruitgang en de ziekte van Alzheimer. Er is toenemend wetenschappelijk bewijs dat verhoging van de inname van omega-3 vetzuren (met name DHA) de kans op leeftijdsgerelateerde cognitieve achteruitgang verkleint en (vroege) ziekteprocessen vertraagt die uitmonden in vasculaire dementie of de ziekte van Alzheimer. Of DHA-suppletie helpt om het ziekteproces af te remmen bij mensen die al dement zijn, is minder duidelijk. Klinische studies met DHA + EPA laten vooral positieve effecten zien bij mensen met milde cognitieve achteruitgang. Bij ouderen met depressie en milde cognitieve achteruitgang namen depressieve symptomen af door verhoging van de DHA- of EPA-inname, terwijl verbeteringen in denken en perceptie van lichamelijk welzijn waren geassocieerd met een hogere DHA-inname.
  • Veel studies bevestigen de significante rol die omega-3 vetzuren (kunnen) spelen in de primaire en secundaire preventie van cardiovasculaire aandoeningen, voornamelijk door het risico op coronaire hartaandoeningen te verminderen. De positieve effecten van DHA (en EPA) zijn vooral te vinden in verlaging van de triglyceridenspiegel, bloeddrukverlaging (zowel diastolisch als systolisch) en het verbeteren van de vasculaire functie. Tevens laten sommige onderzoeksresultaten een verhoging van het HDL-cholesterol zien met een verwaarloosbaar effect op het LDL-cholesterol.
  • Bij suppletie met DHA (en EPA) is de opname van DHA beter als het in de vorm van triglyceriden wordt aangeboden en de olie bovendien is geëmulgeerd. Lees hierover meer in de brochure ‘omega-3 vetzuren algemeen’. In een bijzondere vorm van DHA die is ontwikkeld, is DHA gekoppeld aan choline, een andere essentiële voedingsstof voor de hersenen. Tijdens de snelle groei en ontwikkeling van het (centrale) zenuwstelsel in het derde trimester van de zwangerschap en de eerste levensjaren van een kind is de behoefte aan zowel DHA als choline toegenomen; DHA-choline conjugaten voorzien in beide. Deze DHA-choline conjugaten hebben bovendien een sterke neuroprotectieve werking, onder meer bij cerebrale ischemie door herseninfarct of hersenbloeding (dieronderzoek). De koppeling van choline aan DHA vergemakkelijkt de passage van choline langs de bloedhersenbarrière en zorgt ervoor dat een groter deel van de ingenomen choline de hersenen bereikt (en niet door de lever wordt afgebroken). In de hersenen wordt choline gebruikt voor de synthese van fosfatidylcholine, sfingomyeline en choline plasmalogenen (bestanddelen van fosfolipiden in membranen) en de neurotransmitter acetylcholine. Suppletie met DHA versnelt de synthese van fosfatidylcholine en andere fosfatides in de hersenen en bevordert de vorming van neuronale membranen (synergie).
  • Algen zijn de basis van de mariene voedselketen en kunnen als een zeer zuivere plantaardige bron van EPA en DHA beschouwd worden. Algen bevatten relatief veel DHA en als primaire omega-3-bron heeft het als groot voordeel niet of nauwelijks verontreinigd te zijn met toxische stoffen. Onderzoeken bevestigen dat de gunstige werking van de omega-3 vetzuren uit algenolie gelijk is aan die uit visolie. 
  • Bovenal is het zeer geschikt voor vegetariërs en veganisten, een nog altijd groeiende groep in de bevolking. ALA-rijke plantaardige bronnen, onderdeel van het vegetarische c.q. veganistisch menu, zijn ontoereikend om in de omega-3-behoefte te voorzien, toe te schrijven aan de inefficiënte lichaamseigen conversie van ALA naar EPA en DHA. Uit studies is gebleken dat het merendeel van de mensen met deze voedingsstijl een significant lagere omega-3-spiegel heeft ten opzichte van viseters. Van DHA kan gezegd worden dat dit het meest complexe vetzuur is van alle omega-3-vetzuren. Niet alleen de eerdergenoemde conversie van ALA naar EPA en DHA is zeer inefficiënt, ook de route van EPA naar DHA verloopt erg moeizaam. Echter de conversie van DHA naar EPA verloopt heel gemakkelijk en vindt plaats op basis van lichaamsbehoefte. Rechtstreekse suppletie met DHA heeft dan ook de absolute voorkeur en is effectiever dan EPA-suppletie. 
  • Er zijn duidelijke epidemiologische aanwijzingen dat een chronische DHA-deficiëntie kan leiden tot depressie en cognitieve achteruitgang. Inname van DHA uit algenolie verhoogt al in relatief lage dosering de DHA- en omega-3-index, waardoor het risico op deze nadelige deficiëntie-effecten kan worden verminderd. In hoeverre DHA-suppletie dezelfde gunstige cardiovasculaire gezondheidseffecten laat zien als bij vleeseters is nog onduidelijk.
  • Een ander (ethisch) en niet onbelangrijk voordeel van het gebruik van algen als DHA-bron is dat overbevissing en achteruitgang van de visstand worden afgeremd. In extenso maakt het dat algenoliën een zeer goed alternatief zijn voor vis en visolie. Door middel van aanvullende suppletie kan adequaat in de omega-3-behoefte worden voorzien, wat niet alleen geldend is voor vegetariërs en veganisten, maar ook voor niet-viseters of wanneer er sprake is van een visallergie.

Creatine

De keuze van Gezondheidsweb 
 prijs/kwaliteit

Ondersteunende werking van creatine bij de volgende aandoeningen:
Creatine DeOnlineDrogist

Dosering:
  • In te nemen tijdens de maaltijd met vruchtensap of een andere koolhydraten bevattende drank. Bij aanvang gedurende 5 dagen dagelijks 20 gram (creatine loading), verdeeld over 4 doses van 5 gram (een maatlepel) per dag, daarna gedurende 5 dagen 8 gram en vervolgens dagelijks 2 tot 3 gram.
  • Doel van de creatine loading (20 gram creatine per dag) is het optimaliseren van de creatinevoorraden in de spieren.
  • Het nemen van meer dan 20 gram per dag lijkt geen extra voordelen te bieden.
  • Na de loading-fase kan met een onderhoudsdosering van 2 tot 3 gram per dag worden volstaan.
Creatine Vitaminstore

Synergisme (versterkt de werking van creatine):
  • Het is goed om creatine suppletie te combineren met goede kwaliteit (spier)eiwitten (tevens de belangrijkste bron van creatine in de voeding), evenals de losse aminozuren die het meest voorkomen in spierweefsel. Daarbij gaat het om glutamine, taurine en BCAA’s. Om een optimale voorziening van synergistische nutriënten te waarborgen, raden wij daarnaast een basissuppletie van een goede multi-vitaminen en vitamine C aan.
Waarschuwing:
  • Niet gebruiken voorafgaand aan een bloedtest voor nierfunctieschade aangezien creatine wordt afgebroken tot creatinine, een marker voor nierinsufficiëntie. Creatine gebruik kan bij een dergelijke test dus een vals-positieve uitslag geven.
  • Er zijn nooit andere bijwerkingen gerapporteerd dan wat lichte gastrointestinale storingen bij enkele gevoelige personen.
  • Creatine is veilig, ook op lange termijn. Weliswaar blijkt bij suppletie met creatine in hoge doseringen de eigen creatine productie te verminderen, maar wanneer de creatine suppletie wordt gestopt, gaat de eigen productie weer naar de oude niveaus terug.
  • Koffie (cafeïne) vermindert in sterke mate het voordeel van creatine gebruik. Het remt de resynthese van fosfocreatine hetgeen in de rustfase tussen de trainingssets juist zo optimaal mogelijk moet kunnen geschieden.
  • Interacties met reguliere of natuurgeneesmiddelen zijn mogelijk. Raadpleeg hiervoor een deskundige.
Indicaties:
  • Prestatieverbetering in de sport, met name wanneer het op spierkracht aankomt (bv. korte en middenlange afstandlopers, bodybuilders, worstelaars).
  • Spieraandoeningen waarbij spiermassa vermindert.
  • Spierzwakte.
  • Neuromusculaire (zenuw en spier) aandoeningen (zoals ALS en MS).
  • Degeneratieve neurologische ziektebeelden zoals multiple sclerose en Parkinson.
  • Hartinsufficiëntie (onvoldoende werking van het hart).
  • ADHD
  • Weinig energie.
  • Spierpijn.
  • Teveel melkzuur in de spieren.
Meer info:
  • Creatine wordt in de nieren, pancreas en vooral lever gesynthetiseerd uit arginine, methionine en glycine. De lever gebruikt daarvoor S-adenolylmethionine (SAMe) als methyldonor. Creatine krijgen we echter ook met de voeding binnen. Vlees en vis zijn de belangrijkste bronnen en bevatten ongeveer 4 tot 5 gram creatine per kg. Het vlees van wilde dieren is van nature een veel rijkere bron. Onder normale omstandigheden is creatinedeficiëntie onwaarschijnlijk, maar personen die weinig rood vlees nuttigen en intensief trainen kunnen lage spiervoorraden aan creatine ontwikkelen hetgeen zich uit in klachten als vermoeidheid, toename van spierpijn en vermindering van kracht en uithoudingsvermogen. Daarnaast is gebleken dat het suppleren van creatine, ook bij gezonde sporters, prestatieverhogend werkt. 
  • Creatine functioneert in het spierweefsel als tijdelijke buffer van energierijke fosfaatgroepen. Tijdens spiercontracties kan creatinefosfaat snel fosfaatgroepen leveren voor de resynthese van ATP. De eigen ATP-voorraad en -productie is maar voor ongeveer 4 seconden toereikend, daarna gaat het lichaam de fosfaatgroepen in creatinefosfaat voor de ATP-productie gebruiken. Onderzoek op het vlak van het spiercelmetabolisme toont dat het catabole myostatine sterk daalt bij de combinatie van krachtraining met creatinesuppletie.
  • Ter verbetering van de prestatie is creatine in de vorm van creatinemonohydraat vooral in de sportwereld populair. Een groot aantal wetenschappelijke studies heeft aangetoond dat supplementatie met creatine de prestatie significant verhoogt tijdens hoogintensieve, kortdurende inspanning. De mate waarin dit effect optreedt, is afhankelijk van de hoeveelheid creatine die in de periode voor de inspanning is opgeslagen in het spierweefsel. Hoe meer creatine namelijk aanwezig is in de spieren, des te meer energie er beschikbaar is voor spieractiviteit. Tot dusver is ook aangetoond dat creatine anabole processen in spierweefsel stimuleert via remming van het catabole myostatine. Het resultaat is een toename van spiermassa, meer explosieve spierkracht en een groter uithoudingsvermogen. Spierweefsel bevat onder deze omstandigheden ook meer vocht. Vegetariërs vertonen door gebruik van creatine een nog grotere prestatietoename dan personen die vlees consumeren. Onderzoek onder gezonde jongvolwassenen toont dat creatine in een dagdosering van 20 gram gedurende 5 dagen, bij vegetariërs het geheugen bevorderde. Daarnaast verbeterde het tijdens de testen, bij zowel vegetariërs als vleesconsumerende personen, de keuze-reactiesnelheid.
  • Sportwetenschappers hebben onderzocht op welke manier de creatinevoorraden in de spier zo hoog mogelijk gemaakt kunnen worden. Onder normale omstandigheden daalt immers de eigen aanmaak van creatine wanneer men creatine suppleert en komt weer op gang als men het suppleren staakt. Zij ontdekten dat het relatief moeilijk is om grotere hoeveelheden creatine in de spieren te krijgen, maar een eenmaal in de spieren opgenomen hoeveelheid creatine gaat niet zo gemakkelijk meer weg (halfwaardetijd van 4 tot 6 weken). De beste manier om zo veel mogelijk creatine de cel in te krijgen, blijkt het aanbieden van grote hoeveelheden creatine in korte tijd, het zogenaamde "creatine loading". Hierbij begint men gedurende 5 dagen met dagelijks 20 gram creatine, verdeeld over 4 doses van 5 gram. Daarna gedurende vijf dagen een dagdosering van 8 gram gevolgd door een onderhoudsperiode, waarbij twee tot drie gram per dag voldoende is om de al hoge creatinevoorraden in de spieren op peil te houden. Op dit schema kan gevarieerd worden. Een studie onder jongvolwassen rugbyspelers wees op een meer dan 50% toename van het dihydrotestosteron na zeven dagen creatine loading met 25 gram per dag. Dihydrotestosteron is de meest actieve vorm van testosteron en sterk betrokken bij het herstel en spieropbouw.
  • Creatine zou ook de spierkracht kunnen vergroten bij mensen die aan degeneratieve spieraandoeningen en neuromusculaire aandoeningen lijden, zoals ALS (Amyotrofe Laterale Sclerose) en Multiple Sclerose. Wetenschappelijke studies onder grote groepen patiënten moeten meer duidelijkheid verschaffen. Het is waarschijnlijk dat creatine de werking van de mitochondriën verbetert en ontstekingsprocessen vermindert bij mensen met neurodegeneratieve aandoeningen. In toenemende mate wijst onderzoek op de neuroprotectieve eigenschappen van creatine en vindt onderzoek plaats naar het effect van creatinesuppletie bij ziekten als Parkinson en Huntington. Onderzoek toont dat ouderen boven de 65 jaar zonder negatieve bijwerkingen binnen enkele weken een sterke toename van spierkracht en lean bodymass laten zien wanneer ze creatine gebruiken tijdens een fysiek trainingsprogramma. Dergelijke resultaten kunnen in het dagelijks leven de zelfstandigheid enorm verbeteren. Dit zou ook betekenen dat creatine van nut kan zijn voor grote groepen mensen die lijden aan spierzwakte door ziekte of veroudering. De zeldzame ziekte van McArdle of myofosforilase deficiëntie kenmerkt zich door een, in meer of mindere mate, gebrekkige aanmaak van het enzym myofosforylase in de skeletspieren. Hierdoor kunnen de spieren in hun energiestofwisseling geen of te weinig glucose vrijmaken uit het opgeslagen glycogeen. Derhalve wordt de aandoening ook glycogeenstapelingsziekte type V genoemd. Enkele van de symptomen zijn snelle vermoeidheid, spierkramp en pijn bij zwaar tillen en inspanningen als rennen en traplopen. De ernst van de ziekte kan bij patiënten onderling sterk uiteenlopen en wordt bij menigeen pas later in het leven gediagnosticeerd. Personen kunnen als deel van de bestaande nutritionele behandeling baat hebben bij suppletie met laaggedoseerde creatinesuppletie (60mg/kg lich.gw.). Hogere doseringen (150mg/kg lich.gew.) verminderen juist de inspanningstolerantie. Verder kan met vitamine B6-suppletie gepoogd worden om het fosforylase enzym enigszins te activeren. Suppletie met D-ribose heeft in onderzoek tot dusver geen effect gehad.