Kruidengeneeskunde versus geneesmiddelen

Niet alle scheikundige vervaardigde geneesmiddelen hebben een vlekkeloze reputatie. Sommige zorgen voor vervelende bijwerkingen, andere werken gewoon niet goed. Er bestaan in een aantal gevallen wel degelijk natuurlijke alternatieven. En dan bedoelen we niet homeopathie, maar kruidengeneeskunde voor lichte aandoeningen. Waarom zou je met een kanon op een mug schieten?
De Franse artsen Bernard Debré en Philippe Even hadden genoeg van het geneesmiddelenbeleid in hun land, en besloten een inventaris op te stellen: Guide des 4000 médicaments utiles, inutiles et dangereux. Volgens hen keurde de overheid te veel waardeloze en zelfs schadelijke geneesmiddelen goed, puur om de farmaceutische industrie te beschermen. Ze schatten dat 70 % van alle weinig doeltreffende geneesmiddelen en 30 % van alle volstrekt waardeloze pillen door de ziekteverzekering terugbetaald werden. Ze voegden er ook een lijst van 58 geneesmiddelen aan toe die volgens hen zo gevaarlijk waren dat ze het best meteen uit de handel zouden worden genomen.

De aanleiding voor het boek van de 2 dokters was een schandaal rond het geneesmiddel Mediator. Midden jaren zeventig bracht het Franse farmaconcern Servier die vermageringspil voor diabetespatiënten op de markt. Vrij snel werd Mediator voorgeschreven aan zowat iedereen die met overgewicht kampte. Rond de millenniumwissel kwam aan het licht dat het werkzame bestanddeel benfluorex ernstige hartproblemen kon veroorzaken, maar het zou nog tot 2009 duren voordat Mediator in heel Europa uit de handel werd genomen. Tegen die tijd had de pil in Frankrijk alleen al vermoedelijk 500 doden geëist.


Een aantal jaar geleden liet de Belgische consumentenorganisatie Test-Aankoop de werking en veiligheid van 4000 geneesmiddelen onderzoeken. Bijna 60 % bleek uitstekend werk te leveren, maar bij 460 geneesmiddelen werd ernstig getwijfeld aan de werking en de veiligheid ervan. Voor 113 medicijnen werd het gebruik zelfs ronduit afgeraden. 2 jaar geleden besliste het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) dat Motilium, een populair middel tegen misselijkheid, voortaan alleen nog op doktersvoorschrift verstrekt mocht worden. Aanleiding waren verontrustende onderzoeken over de nevenwerkingen van het bestanddeel domperidon, dat hartritmestoornissen zou veroorzaken, met mogelijk fatale afloop.

'We moeten oppassen dat we niet alle geneesmiddelen diaboliseren die uit synthetische stoffen bestaan', vindt Bernard Dengis, een huisarts die verbonden is aan de botanische tuin van de Universiteit van Luik. 'Een huisarts die een geneesmiddel voorschrijft, kent meestal de voorgeschiedenis van de patiënt, waardoor hij de voor- en nadelen van het medicijn goed kan inschatten. Op de lijst van "gevaarlijke" medicijnen staan 2 middelen om te stoppen met roken. Een ervan is een antidepressivum, het heeft veel bijwerkingen en het is niet zonder risico voor het hart. Maar artsen schrijven het alleen voor aan gemotiveerde patiënten bij wie vastgesteld is dat er geen contra-indicaties zijn. Kortom, om het nut van een geneesmiddel te kunnen beoordelen, moet een arts altijd zoeken naar een evenwicht tussen de voordelen en de risico's. Want dokters dragen de volledige verantwoordelijkheid voor wat ze hun patiënten voorschrijven.'

In de natuur is een hele apotheek aan planten en kruiden te vinden die positief op onze gezondheid inwerken, zonder vervelende bijwerkingen.

De vraag is nu: kan het niet wat minder? Grijpen we niet te snel bij het minste kwaaltje naar een scheikundig hulpmiddel? Zou het niet verstandiger zijn om onze synthetische geneesmiddelen zo veel mogelijk te reserveren voor ernstige en hoogdringende ziekten?

Want er bestaan wel degelijk wetenschappelijk erkende alternatieven. In de natuur is een hele apotheek aan planten en kruiden te vinden die positief op onze gezondheid inwerken, zonder vervelende bijwerkingen. Ze hebben hun degelijkheid bewezen voor de behandeling van klachten zoals slapeloosheid, lichte depressie of indigestie. Te vaak behandelen we doordeweekse klachten met veel te zware scheikundige medicijnen. In plaats van met een kanon naar een mug te schieten, nemen we misschien beter onze toevlucht tot geneeskrachtige planten en kruiden. Voor een goed begrip: het gaat hier niet om homeopathie, die allerhande verdunningen van stoffen aanbiedt waarvan de werking niet bewezen is, maar puur om plantenextracten.
De volgende bloemlezing is geen pleidooi voor zelfmedicatie, of om bij ziekte zelf het heft in handen te nemen. Want het is niet omdat we af en toe de natuur ter hulp roepen, dat we geen beroep meer hoeven te doen op deskundigen (dokters, apothekers, ...).