Probiotica en prebiotica

Voedingsvezels (enzymen) zijn de beste prebiotica en zit voornamelijk in groenten, ze geven bacteriën in de darmen een boost en kunnen invloed hebben op de manier waarop mensen emotionele informatie verwerken. Probiotica bestaat uit strengen goede bacteriën, terwijl prebiotica juist de koolhydraten leveren die de voeding zijn voor deze bacteriën. Het nemen van prebiotica verhoogt het aantal bacteriën dat in de darm leeft, van alle soorten. Dat is theoretisch gezien effectiever dan 1 soort bacterie in te nemen. In het algemeen dient probiotica in voldoende hoge dosering ingenomen te worden, om resultaten te geven. Gangbare doseringen in onderzoeken liggen tussen de 1 en 10 miljard. Hogere doseringen zijn mogelijk nog effectiever en zijn veilig. Probiotica gecombineerd met prebiotica wordt het best gebruikt in poeder vorm, omdat een capsule of tablet te weinig ruimte biedt voor voldoende prebiotica. Orale probiotica heeft een positieve invloed op de mondgezondheid, specifieke probiotische bacteriën hebben een gunstig effect op de mondflora en remmen oraal ziekteverwekkend micro-organismen. In het bijzonder lactobacillen lijken in staat te zijn de samenwerking van het microbiële organismen in de mond te herstellen en te behouden.
Ondersteunende werking van probiotica en prebiotica bij de volgende aandoeningen:
  • Acne: ontstekingsremmende werking van probiotica beperkt zicht niet enkel tot de darm. Uit een studie met atopisch eczeem, psoriasis en acne bleek toediening van lactobacillus- en bifidobacteriën na 2 maanden significant de huidaandoeningen te verbeteren. 
  • Adem (slecht ruikende): orale probiotica is gunstig voor de mondflora, verhoogt de weerstand tegen ongunstige bacteriën, verbetert de conditie van het tandvlees, help bij slechte adem en helpt de darmflora te verbeteren. 
  • ADHD/ADD: een tekort aan gezonde darmbacteriën en teveel ziekteverwekkende bacteriën in het maagdarmkanaal kunnen leiden tot de volgende symptomen: winderigheid, een opgeblazen gevoel, buikpijn, krampen, constipatie, diarree, candida-infecties, slechte adem. Als deze symptomen chronisch worden kunnen ze leiden naar aandoeningen zoals ADHD, autisme, depressie, angststoornissen, ...
  • Aften: te weinig goede bacteriën in het spijsverteringsstelsel kan op langer termijn ontstekingen veroorzaken, probiotica werkt dus uiteindelijk ontstekingsremmend. Het gebruik van probiotica blijkt gunstig te zijn bij aften.
  • Allergieën: een niet-evenwichtige darmflora kan bijdragen aan een verhoogde doorlaatbaarheid. Deze doorlaatbaarheid wordt in verband gebracht met een groot aantal ziektebeelden, waaronder voedselovergevoeligheden. Probiotica kan ingezet worden bij het voorkomen en behandelen van voedselallergieën. Bij een voedselallergie verloopt de reactie op de allergenen via het immuunsysteem. Probiotica verhoogt de immuniteit van de darm, verbetert de functie van cytokinen en de doordringbaarheid van de darm neemt af. Zo’n 80% van de afweer vindt zijn oorsprong in de darm. Een goed afweersysteem voorkomt allergische reacties. Bij kinderen met eczeem (atopische dermatitis) veroorzaakt door koemelkallergie kunnen Lactobacillen de symptomen verminderen. De probiotische bacteriën produceren lactase waardoor lactose afgebroken kan worden.
  • Angst: probiotica heeft invloed op de gemoedstoestand. Stress, angsten en depressief verminderen bij het nemen van 1 bepaalde bacteriestam, Lactobacillus rhamnosus. Prebiotica is mogelijk zinvol bij de behandeling van neuropsychiatrische aandoeningen waarbij angst en neuroinflammatie een rol spelen. Prebiotica heeft angstverminderende eigenschappen die mogelijk een gevolg zijn van een veranderde genexpressie van IL-1beta en 5-HT2A in de frontale cortex.
  • Artritis: een niet-evenwichtige darmflora kan bijdragen aan een verhoogde doorlaatbaarheid, deze wordt in verband gebracht met een groot aantal ziektebeelden, waaronder voedselovergevoeligheden, voedsel-allergieën. Dit geeft ontstekingen in het lichaam waaronder artritis en andere reumatische aandoeningen, omdat probiotica het immuunsysteem verbetert kan het lichaam ontstekingen beter opruimen.
  • Artrose: een niet-evenwichtige darmflora kan bijdragen aan een verhoogde doorlaatbaarheid, deze wordt in verband gebracht met een groot aantal ziektebeelden, waaronder voedselovergevoeligheden en voedselallergie. Dit geeft ontstekingen in het lichaam waaronder artrose en andere reumatische aandoeningen, omdat probiotica het immuunsysteem verbetert kan het lichaam ontstekingen beter opruimen.
  • Astma: prebiotica kan inspanningsastma verminderen. Dit blijkt uit een studie met atleten. 3 weken gebruik van prebiotica zorgde voor verminderde vernauwing van de bronchiën met 40%. Dit gaat gepaard met een afname van benauwdheid, piepende ademhaling, drukkend gevoel op de borst en een verminderde slijmproductie.
  • Autisme: probiotica zorgt voor afname van autistische klachten, door de darmflora te verbeteren. Het gebruik van antibiotica, het ter wereld komen via keizersnede, overgewicht en diabetes bij aanstaande moeders en de afwezigheid van borstvoeding, kunnen verstoringen van de microflora in de hand kan werken.
  • Beroerte: steeds meer studies bewijzen dat parodonditis (ontstekingen van tandvlees en tandkas) kan beschouwd worden als een risicofactor in de ontwikkeling van hart- en vaatziekten. Bacteriën in de mond kunnen aan de basis liggen van ontstekingen elders in het lichaam. Uit onderzoek onder 1147 mensen met parodontitis is gebleken dat ze 1,5 x sneller een hart- en vaatziekte ontwikkelen en de kans op een beroert 2,8 x groter is dan bij mensen zonder parodontitis. Ook is het risico op aderverkalking bij mensen met parodontitis groter dan bij mensen zonder parodontitis. Lactobacillen kunnen door verschillende mechanismen de mondgezondheid verbeteren en daarbij de kans op ontstekingen ten gevolge van parodontitis fel terugdringen.
  • Borstklierontsteking (mastitis): probiotica en voornamelijk de lactobacillusstammen zorgen voor een beschermend effect tegen mastitis.
  • Bronchitis: probiotica heeft bij preventief gebruik gunstige effecten op de gezondheid door de immuunfunctie te reguleren. Probiotica blijkt een acute infectie aan de bovenste luchtwegen te kunnen helpen voorkomen.
  • Candida-infectie: probiotica kan de kolonisatie en groei van candida albicans remmen. Het immuunsysteem kan door toediening van probiotica beter reageren op contact met candida.
  • Colitis ulcerosa: chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa, gaan gepaard met ontstekingen. Eén van de eigenschappen van probiotica is dat ze ontstekingen kunnen verminderen door de weerstand (via het immuunsysteem) te verhogen.
  • Conjunctivitis (bindvliesontsteking): probiotica-druppels zijn gunstig bij oogontstekingen, met oogdruppels waaraan probiotica zijn toegevoegd blijkt klachten als gevolg van conjunctivitis te verminderen. Klachten zoals jeuk, tranen, lichtschuwheid, minder zien, afscheiding van slijm en het dichtknijpen van de oogleden verminderde al na 2 weken gebruik van probiotica-druppels 4 x per dag. Daarnaast is er in een onderzoek verminderde activiteiten van ICAM-1 en TLR-4 vastgesteld, wat duidt op een verbetering en verminderde van ontstekingsreacties. 
  • Constipatie (verstopping)
  • Darmflora (verstoorde): probiotica helpt het ecologisch evenwicht in de darmen te herstellen en te onderhouden. Orale inname van lactobacillen is een belangrijk aandachtspunt bij de behandeling en de preventie van een verstoorde darmflora.
  • Diarree
  • Eczeem: probiotica heeft ontstekingsremmende eigenschappen dat zich niet alleen beperkt tot de darm. Mensen met atopisch eczeem hebben baat bij de toediening van lactobacillus- en bifidobacteriën, vooral de Lactobacillus rhamnosus stam is effectief bij (atopisch) eczeem. Probiotica is heeft (op termijn) zeer gunstige effecten bij huidaandoeningen.
  • Fibromyalgie: bij mensen met fibromyalgie is er sprake van een overgroei van schadelijke bacteriën in de dunne darm wat kan leiden tot een verhoogde doordringbaarheid van de darm (lekkende darm). Hierdoor kan men niet de essentiële voedingsstoffen uit het voedsel halen waardoor men een tekort heeft aan vitaminen, aminozuren en mineralen. Door een tekort aan voedingsstoffen kan het lichaam niet optimaal functioneren, waardoor het immuunsysteem verlaagd wordt en andere klachten kunnen ontstaan. Maagdarmproblemen komen veel voor bij mensen met fibromyalgie, 30% tot 70% heeft het prikkelbaardarmsyndroom. Een overgroei van schadelijke darmbacteriën in de dunne darm is in verband gebracht met het prikkelbaardarmsyndroom en is tevens geassocieerd met een verhoogde gevoeligheid voor pijn. Dit leidt tot een verhoogde doordringbaarheid met als gevolg dat er ontstekingsbevorderende stoffen zoals cytokinen en prostaglandinen via het bloed in de hersenen terechtkomen. Hierdoor neemt de gevoeligheid voor pijn toe en raakt de werking van mitochondriën verstoord. Behandeling met probiotica en prebiotica kunnen een disbalans van de darmflora herstellen.
  • Griep: probiotica versterkt het immuunsysteem en de darmflora.
  • Haaruitval: de oorzaak van haarverlies kan soms te vinden zijn in een slechte maag- en darmwerking. Wanneer bijvoorbeeld de maag onvoldoende maagzuur en pepsine (een belangrijk eiwitsplitsend enzym) aanmaakt, gaan veel voedingsstoffen verloren. Hierbij gaat het voornamelijk om aminozuren (de bouwstenen van eiwitten), mineralen en B-vitaminen zoals foliumzuur en vitamine B12. Vaak uiten de eerste klachten zich dan in haren en/of nagels, omdat zij voor onze gezondheid het minst essentieel zijn. Vitale organen, zoals het hart en de hersenen, staan immers ‘vooraan’ bij de verdeling van schaarse voedingsstoffen. Dunner wordend haar gaat daarom vaak samen met brosse, afbrokkelende nagels.
  • Hoesten: probiotica kan symptomen van een verkoudheid verminderen: minder last van koorts, hoesten en ontstoken neusslijmvliezen.
  • Huidkloven: de ontstekingsremmende werking van probiotica beperkt zich niet enkel tot de darmen. Toediening van lactobacillus-bacteriën en bifido-bacteriën verbeteren na 2 maanden van toediening significant de huid(aandoeningen). Atopisch eczeem blijkt effectief bestreden te worden met lactobacillus rhamnosus-bacteriën. Kort relaas geeft weer dat probiotica gunstige effecten heeft bij huidaandoeningen algemeen.
  • Immuunsysteem: probiotica heeft een krachtig effect op het immuunsysteem door het versterken van zowel de cellulaire als de humorale immuunrespons. De darm is het grootste immuunorgaan van het lichaam. Verbetering van de darmflora in de dunne darm heeft een zeer positief effect op de conditie van het afweersysteem.
  • Incontinentie (prikkelbare blaas): probiotica vermindert het probleem van constipatie bij kinderen en ook helpt het om de ontlasting beter op te houden.
  • Jicht: probiotica heeft een verlagend effect op urinezuur.
  • Kolieken: probiotica en prebiotica hebben een positieve invloed op de darmflora. Preventief gebruik van probiotica helpt darmontstekingen, gastritis, prikkelbaar darmsyndroom, colitis ulcerosa en kolieken te voorkomen.
  • Lactose intolerantie: probiotica kan helpen bij de vertering van lactose en kan buikklachten verminderen.
  • Lekkende darm
  • Leververvetting: probiotica kan leiden tot een afname van leververvetting dat deels verklaard kan worden door een vermindering van de serumconcentratie van lipopolysacchariden. Suppletie heeft tevens een ontstekingsremmende werking.
  • Maag- en/of darmkrampen: probiotica verbetert de darmflora en de stoelgang, er is aangetoond dat spijsverteringsklachten zoals maagpijn, buikpijn en winderigheid fel verbeteren wanneer dagelijks probiotica (met bacillus coagulans) wordt ingenomen.
  • Maagzweer
  • Maagwandontsteking: probiotica remt de groei van Helicobacter pylori door produceren van een bacteriedodende stof.
  • Prikkelbare darmsyndroom (PDS): tekort aan gezonde darmbacteriën (probiotica) en teveel ziekteverwekkende bacteriën in het maagdarmkanaal kan leiden tot verscheidene gezondheidsklachten. Een verstoorde darmflora is geassocieerd met 25 aandoeningen waaronder prikkelbare darmsyndroom. Prebiotica zijn nodig voor een goede spijsvertering, een goede vertering verhoogt de opnamen van voedingsstoffen zoals mineralen en vitaminen. Verbetert tevens de voedselintolerantie en remt de vorming van toxines en andere belastende substanties in de darmen. Hierdoor verminderen bijhorende klachten zoals opgeblazen gevoel, winderigheid, buikpijn/buikkrampen, moeilijke stoelgang, diarree en vermoeidheid.
  • Psoriasis
  • Reumatische aandoeningen
  • Slijmbeursontsteking (bursitis): probiotica en prebiotica ondersteunde een goede darmflora. De darmbacterie Prevotella copri speelt vermoedelijk een rol bij het ontstaan van de auto-immuunziekte reumatoïde artritis. Er bestaat een relatie tussen chronische gewrichtsontstekingen en de samenstelling van de darmflora. 
  • Spijsverteringsproblemen: probiotica kan worden ingezet bij spijsverteringsproblemen dat het gevolg is van een slechte darmflora, maar kan ook preventief worden gebruikt. Probiotica heeft een gunstig effect op de darmflora, versterkt het immuunsysteem, ondersteund de spijsvertering en verbetert de stoelgang. 
  • Tandbederf (cariës): bacteriën die cariës veroorzaken bevinden zich in het speeksel, deze bacteriën maken als afvalstoffen zure aan, die het tandglazuur oplossen en dus verzwakken. Uit onderzoek is gebleken dat regelmatig spoelen met probiotica en dan voornamelijk met B. coagulans, L. rhamnosus en Bifidobacterium, cariës kan voorkomen. Tevens verminderen mondspoelingen met probiotica tandvleesontstekingen.
  • Voedselallergie
  • Winderigheid: probiotica vermindert winderigheid doordat het de darmflora verbetert.
  • Ziekte van Crohn
  • Zwakke maag: probiotica en prebiotica bevorderen maag- en darmfunctie, bevorderen goede bacteriën en helpen zo vitaminen en mineralen beter op te nemen.
  • Zwangerschap: probiotica vermindert de kans op het ontwikkelen van atopisch eczeem bij het kind en vermindert de kans op constipatie tijdens de zwangerschap.
Probioticaproducten kunnen veel van elkaar verschillen, om profijt te halen uit probiotica zouden per dosis op zijn minst een paar miljard bacteriën moeten innemen. Probiotica bevat nuttige, levenskrachtige bacteriën die de balans van de darmflora harmoniseert. Wanneer de normale balans verstoord is, kan probiotica de dunne darm herkoloniseren en de ongunstige bacteriën verdrijven. Onderzoek toont aan dat probiotica nog op andere manieren handelen. Ze produceren stoffen die de ziekteverwekkende bacteriën remmen. Hieronder volgen aandoeningen en de bacterie die kan helpen, echter onderzoeken zijn nog volop bezig en de lijst is onvolledig.

Lactobacillus rhamnosus GG (LGG):
  • Verbetert de darmflora.
  • Doet klachten afnemen bij prikkelbare darmsyndroom en doet buikpijn afnemen in frequentie en intensiteit.
  • Herstelt een lekkende darm.
  • Verbetert het immuunsysteem.
  • Remt de groei van schadelijke bacteriën en stimuleert de vorming van bacterieremmende stoffen.
  • Vermindert sterk allergieën: kan voedselallergieën voorkomen, vermindert allergieën aan de luchtwegen en eczeem.
  • Kan bij toediening op jonge leeftijd stoornissen zoals ADHD doen afnemen.
  • Kan ingezet worden bij ontstekingen aan de vagina, amandelen, mondholte en beschermt het gebit.
  • Zorgen voor een betere vertering van voedsel
Bifidobacterium longum en lactobacillus helveticus:
  • Vermindert angst, depressie.
  • Kalmeert zenuwen en normaliseert gedrag op korte termijn.
Lactobacillus gasseri:
  • Gewichts- en vetverlies (effect na 12 weken).
Dosering:
  • Om effectief te kunnen zijn dient een probioticum per dosis toch minstens enkele miljarden bacteriekiemen te bevatten. Dit omdat er altijd een deel van de bacteriën sneuvelt voordat ze in de darm terechtkomen.
  • Over het beste moment van inname van probiotica bestaan verschillende opvattingen. In principe overleven de meeste bacteriën als ze weinig maagzuur, 
  • verteringsenzymen en gal tegenkomen én wanneer ze niet te lang in het 
  • maagmilieu moeten verblijven. Het transport door de maag vindt relatief het 
  • snelst plaats wanneer de maag leeg is. Van een glas water vermengd met een probioticum dat op lege maag is ingenomen, wordt iedere 10 minuten de helft van de maaginhoud in het darmkanaal geleegd. Na een half uur is dan 87,5% van de 
  • ingenomen bacteriestammen al in de darm aanwezig. Maar ook de zuurgraad (pH) van de maagvloeistof bepaalt in sterke mate de overleving van de bacteriestammen in de maag. De pH van de maag is het hoogst 's ochtends voor het ontbijt, 's avonds voor het slapen gaan en tijdens de maaltijden. Tussen de maaltijden door kan de pH dalen tot beneden de 3.
  • Inname van probiotica is qua zuurgraad het gunstigst op een lege maag 's ochtends voor het ontbijt, 's avonds voor het slapen gaan of bij de maaltijden. Bij de maaltijd is echter de maagpassage een stuk trager en zijn er ook meer gal en verteringsenzymen aanwezig, vooral wanneer de maaltijd veel vet en/of eiwit bevat.
  • Het is aan te raden probiotica verspreid over de dag in te nemen, vooral in het begin in verband met mogelijke bijwerkingen als gasvorming en kramp. Ieder probioticum heeft zijn eigen specifiek karakter. Afhankelijk van de bacteriestammen in de probiotia is het aan te raden om de probiotica regelmatig te gebruiken om uitspoeling te voorkomen.
  • Voedingsvezels hebben eveneens een gunstig effect op de darmflora en met name op de Bifidobacteriën in de dikke darm. Het gebruik van een vezelrijke voeding werkt daarom ondersteunend bij het gebruik van probiotica. Probiotica zelf werken synergistisch bij alle orthomoleculaire therapieën, omdat een goede darmflora de absorptie van de orthomoleculaire nutriënten duidelijk verbetert. Omgekeerd kunnen therapeutische hoeveelheden zink de koloniseerbaarheid verbeteren.
Waarschuwing:
  • Van probiotica zijn geen contra-indicaties bekend, ook niet in hoge doseringen.
  • Wie pro- en prebiotica gebruiken, kan aanvankelijk een verhoogde gasvorming of krampen ervaren. Dit is een teken dat de gunstige bacteriën aan het fermenteren zijn en het darmmilieu aan het verzuren is. Na verloop van tijd (meestal een week) past het lichaam zich aan en verminderen of verdwijnen deze neveneffecten. In een dergelijk geval kan het zinvol zijn de aanvangsdosis gedurende de eerste 2 weken te verminderen tot de helft van de aanbevolen dosering.
  • Probiotica verminderen de bijwerkingen van antibiotica en kunnen diarree veroorzaakt door antibiotica verminderen of voorkomen. Interacties met reguliere of natuurgeneesmiddelen zijn mogelijk. Raadpleeg hiervoor een deskundige.