Zink

Zink (monomethionine) zorgt voor een optimale opname, het is sneller beschikbaar in de bloedcirculatie dan andere zinksupplementen. Zink is nodig voor het immuunsysteem, wondgenezing, bloedstolling, schildklierfunctie en nog veel meer. 
Zink helpt bij:
  • Een zinktekort kan voorkomen bij mensen met ernstige diarree, waardoor het moeilijk wordt voor de darm om voedsel te absorberen. Het kan ook optreden na een operatie en bij langdurig gebruik van sondevoeding in het ziekenhuis. Inname van zink helpt het zinkgehalte te herstellen bij mensen die een zinktekort hebben.
Mogelijk helpt zink bij:
  • Acne: tekort aan zink kunnen verschillende aandoeningen in de hand werken, waaronder acne. Uitwendig gebruik kan effectief zijn bij de behandeling van acne omdat zink ontstekingsremmend werkt. Ook met zinksupplementen kan acne behandelt worden. Onderzoeken wijzen uit dat mensen met acne een lager zinkgehalte hebben, de meeste proefpersonen bleken positief te reageren op zinksupplementen.
  • Acrodermatitis enteropathica (syndroom van Danbolt): bij deze ziekte is de darmslijmvlies niet in staat zink op te nemen. De aandoening kan vanaf een paar maanden na de geboorte beginnen, maar soms ook als kinderen geen borstvoeding meer krijgen. Waarschijnlijk omdat er in moedermelk een eiwit aanwezig is dat de opname van zink bevordert. Er bestaat ook een verkregen variant, die bij ouderen kan voorkomen. De verworven vorm kan ontstaan door zinktekort, slechte absorptie van zink in de dunne darm, zinkverlies bij langdurig braken, diarree of zweten, anorexia nervosa, vegetarisme, alcoholisme, morbus Crohn, langdurige parenterale voeding. Inname van zink lijkt de symptomen van acrodermatitis enteropathica te helpen verbeteren.
  • ADHD: zink in combinatie met een conventionele behandeling kan bij sommige kinderen met ADHD de hyperactiviteit, impulsiviteit enigszins verbeteren. Zink lijkt echter de aandachtsstoornissen niet te verbeteren. Sommige onderzoeken suggereren dat kinderen met ADHD lagere zinkgehaltes in hun bloed hebben dan kinderen zonder ADHD en daarom niet goed genoeg reageren op voorgeschreven medicijnen voor ADHD (stimulerende middelen).
  • Aften: zinktekort verzwakt het immuunsysteem en kan onrechtstreeks aften veroorzaken.
  • Anorexie: zink-supplementen kan gewichtstoename bevorderen en symptomen die horen bij een depressie verlichten bij mensen met anorexie.
  • Amyotropische laterale sclerose (ALS): zink vermindert de ernst van een beschadigt zenuwstelsel. Een te hoge zinksuppletie houdt de absorptie van koper tegen, wat anemie tot gevolg kan hebben. Een supplement zink 50 mg met een kleine hoeveelheid koper, beschermt de neurocellen bij ALS.
  • Andropauze: zink is direct betrokken bij de aanmaak van hormonen.
  • Couperose (acne rosacea): zink is een veilig en effectief middel tegen couperose. Na een maand innemen van 40 mg zink per dag, verminderde de ernst van couperose.
  • Depressie: het zinkgehalte is lager bij mensen met een depressie. Sommige onderzoeken suggereren dat het nemen van zink samen met antidepressiva de depressie verbetert bij mensen met ernstige depressies.
  • Diarree: zink vermindert de duur en de ernst van diarree bij kinderen die ondervoed zijn of zinkarmoede hebben. Ernstige zink tekorten bij kinderen is gebruikelijk in ontwikkelingslanden. Ook het geven van zink aan ondervoede vrouwen tijdens de zwangerschap en het doorgeven tot een maand na het bevalling vermindert de incidentie van diarree bij zuigelingen tijdens het eerste levensjaar.
  • Doorligwonden: Zink is noodzakelijk voor alle celgroei- en alle soorten processen, zink is daarom belangrijk bij genezing van wonden.
  • Griep: zinktekort komt veel voor en kan onder andere een verminderde weerstand teweegbrengen.
  • Gynaecomastie (borstvorming bij mannen): zink heeft een anti-aromatase werking en kan het enzym blokkeren dat testosteron omzet naar oestrogeen. Een tekort aan zink kan de activiteit van oestrogeen verdubbelen.
  • Helicobacter pylori: bestrijdt de helicobacter pylori bacterie, een combinatie met l-carnosine biedt zink een goede bescherming van de maagwand tegen verschillende stimulantia.
  • Hoesten: zinkzuigtabletten verkorten de duur van neus- en keelklachten waaronder een verstopte neus , een loopneus, niezen, schrale keel, keelpijn, heesheid en hoesten. Het voordeel van zuigtabletten boven andere toedieningsvormen is dat de zinkconcentratie bij zuigtabletten vooral hoog is in het aangedane gebied van de keelholte.
  • Immuunsysteem: zink draagt bij tot een normale werking van het immuunsysteem.
  • Impotentie (erectiestoornissen): zink heeft belangrijke functies in het lichaam, een zink tekort kan verschillende symptomen met zich meebrengen zoals impotentie en verminderde vruchtbaarheid.
  • Luieruitslag: het geven van zinkgluconaat aan zuigelingen lijkt de genezing van luieruitslag te versnellen. Het aanbrengen van zinkoxidepasta lijkt ook de genezing van luieruitslag te verbeteren.
  • Metabool syndroom: steeds meer mensen hebben een zinktekort. Zink speelt een belangrijke rol bij de insulinefunctie van het lichaam. Zink is een onderdeel van insuline en is nodig voor de aanmaak, transport en opslag van dit hormoon. Daarnaast is zink nodig om de alvleesklier goed te laten functioneren. Een zinktekort kan leiden tot een verminderde werking van de alvleesklier met als gevolg dat er minder insuline aangemaakt wordt. Ook kan een tekort aan zink leiden tot een tekort aan bouwstenen voor insuline. Er zijn verschillende vormen van zink in supplementen verkrijgbaar. Zinkmethionine is een vorm die de voorkeur krijgt omdat deze goed door het lichaam wordt opgenomen.
  • Nagels (broze, zwakke): een zink tekort kan onder andere de conditie van de nagels verslechteren. Herkenbare verschijnselen van zink tekort zijn meerdere witte vlekken en lijnen op de nagels.
  • Netvliesdegeneratie (maculadegeneratie): mensen die meer zink consumeren als onderdeel van hun dieet, lijken een lager risico te hebben om  leeftijdsgebonden gezichtsverlies (maculaire degeneratie) te ontwikkelen. Onderzoek toont aan dat het nemen van supplementen met zink en antioxidanten (zoals luteïne) het netvliesdegeneratie enigszins kan vertragen. Het is niet duidelijk of het nemen van zink samen met antioxidanten, netvliesdegeneratie kan voorkomen. Uit veel onderzoeken blijkt dat het innemen van alleen zink (zonder antioxidanten) de meeste mensen met netvliesdegeneratie niet helpt.
  • Potentie (libido): zink help bij vruchtbaarheidsproblemen bij mannen.
  • Prostaatvergroting: zink is een essentieel mineraal voor het behoud van gezond prostaatweefsel. Zo bevat dit orgaan tot 10 x meer zink dan welk ander deel van het lichaam. Enerzijds beschermt dit mineraal het prostaatweefsel tegen vrije radicalen. En anderzijds verhindert deze belangrijke voedingsstof de omzetting van het enzym 5-alpha-ructase in het hormoon dihydrotestosteron.
  • Slechte adem: onderzoek suggereert dat kauwgom, zuigen op een snoepje of een mondspoeling met zink slechte adem vermindert.
  • Tandvleesontsteking: het gebruik van tandpasta's die zink bevatten, met of zonder een antibacterieel middel, lijkt plaque en tandvleesontsteking te voorkomen. Enig bewijs toont ook aan dat zinkbevattende tandpasta bestaande plaque kan verminderen. Andere conventionele behandelingen kunnen echter effectiever zijn.
  • Testosteron (te weinig): zink heeft een anti-aromatase werking en kan het enzym blokkeren dat testosteron omzet naar oestrogeen. Een tekort aan zink kan de activiteit van oestrogeen verdubbelen.
  • Verkoudheid: uit de meeste onderzoeken blijkt dat het nemen van zuigtabletten met zinkgluconaat via de mond de duur van een verkoudheid bij volwassenen vermindert. Zink in combinatie met vitamine C vermindert de duur van een gewone verkoudheid, zink speelt een belangrijke rol in het immuunsysteem.
  • Voetzweren door diabetes: onderzoek suggereert dat het toepassen van zinkhyaluronaat gel kan helpen om voetulcera sneller te laten genezen dan conventionele behandeling bij mensen met diabetes.
  • Wonden: zink is noodzakelijk voor alle celgroei- en alle soorten processen, zink is daarom belangrijk bij genezing van wonden.
  • Ziekte van Wilson: inname van zink verbetert de symptomen van de ziekte van Wilson (erfelijke aandoening). Mensen met de ziekte van Wilson hebben teveel koper in hun lichaam. Zink blokkeert een teveel aan koper en wordt geabsorbeerd.

Dosering:
  • Therapeutische doseringen zink variëren meestal vanaf 15 tot en met 60 mg elementair zink per dag. Een onderhoudsdosering bedraagt circa 15 mg elementair zink per dag. Voor kinderen moet de dosering worden aangepast, gerelateerd aan het lichaamsgewicht. Verstoringen op het calcium- en kopermetabolisme zijn bij onderhoudsdoseringen niet te verwachten. Wel bestaan er aanwijzingen voor dergelijke verstoringen wanneer doseringen van 100 mg of meer elementair zink worden gebruikt.
  • Zinkmethionine is ten opzichte van veel andere gebruikte zinkverbindingen aanzienlijk beter opneembaar is. De verbinding is resistent tegen de binding met fytaten en vezels in het darmkanaal! Daardoor wordt het bijzonder goed opgenomen en verblijft het langer in het lichaam dan veel andere vormen van zink. Verwacht mag worden dat zinkmethionine de meest effectieve vorm van suppletie is. Hoge therapeutische doseringen kunnen nodig zijn. Echter dergelijke doseringen kunnen nadelig uitwerken op de koperstatus en worden niet aangeraden zonder monitoring en correctie van de koperstatus. Het gedurende vele jaren dagelijks innemen van een hoge dosis zink (100 mg elementair zink per dag) is geassocieerd met een verhoogd risico op prostaatcarcinogenese. Hierbij moet vermeld worden dat lagere optimale fysiologische doseringen juist de gezondheid van de prostaat bevorderen.
Hierbij enkele voorbeelden van (tijdelijke) zinkdoseringen zoals die tijdens wetenschappelijk onderzoek succesvol zijn toegepast. Wegens de verschillende zinkverbindingen die in onderzoek zijn gebruikt, zijn de hoeveelheden omgerekend naar het aantal milligrammen elementair zink:
  • Maagzweren: 3 x dgs 46 mg elementair zink.
  • Acne: dagelijks 30-135 mg elementair zink.
  • Hidradenitis (huidziekte): dagelijks 60 mg elementair zink.
  • ADHD bij kinderen: dagelijks 15-40 mg elementair zink.
  • Hypogeusia (vermindert smaakvermogen): 25-100 mg elementair zink.
  • Diaree bij slecht gevoede kinderen: dagelijks 10-40 mg elementair zink.
  • Anorexia: dagelijks 15 mg elementair zink.
  • Ter bevordering van de groei en gewichtstoename bij kinderen met sikkelcelziekte: dagelijks 10 mg elementair zink.
  • Ter preventie en behandeling van longontsteking bij ondervoede kinderen: dagelijks 10-70 mg elementair zink.
Synergisme:
  • Om de diverse metabolische functies te kunnen vervullen, heeft zink een aantal synergisten nodig. De synergisten vitamine A en vitamine C zijn essentieel voor het effect op het immuunsysteem en de B-vitaminen, chroom en vanadium voor de glucosehuishouding. Bovendien komt zink tekorten meestal nooit alleen voor; vaak zijn er meerdere tekorten in het spel.
Waarschuwing:
  • Over het algemeen wordt zink goed verdragen. Doseringen van 100-150 milligram per dag kunnen soms misselijkheid en overgeven veroorzaken, met name wanneer het supplement op nuchtere maag wordt ingenomen. Deze verschijnselen treden vooral op bij zinksulfaat (220 mg zinksulfaat = 50 mg elementair zink). Van andere vormen van zink zijn deze verschijnselen minder of niet bekend. Alhoewel voldoende zink een belangrijk mineraal is om de prostaat gezond te houden, zouden hoge doseringen zink de tumorprogressie bij een zich ontwikkelend prostaatcarcinoom juist kunnen bevorderen (zie doseringen).
  • Vrouwen die de anticonceptiepil slikken, hebben vaak verhoogde koperspiegels en een verhoogde behoefte aan zink. Ook een aantal andere medicijnen (bijvoorbeeld thiazidediuretica, corticosteroïden, steroïdhormonen, tetracyclines, furosemide, colchicine) hebben een negatief effect op de zinkstatus. Vooral thiazidediuretica kunnen de zinkexcretie met 60% verhogen. Langdurig gebruik van deze medicatie maakt het monitoren van de zinkstatus noodzakelijk. Zinksuppletie verlaagt de hoeveelheid tetracycline die in het bloed wordt opgenomen. Zinksupplementen en tetracyclines moeten daarom minimaal 2 uur van elkaar gescheiden worden ingenomen.
  • Cadmium is een antagonist van zink en cadmiumvergiftiging (bijvoorbeeld door roken) heeft een dramatisch effect op de zinkstatus. Ook ijzer en calcium remmen de zinkabsorptie. Eiwitten verbeteren de zinkabsorptie.
  • Zink in een andere vorm dan zinkmethionine, vormt onopneembare complexen met de fytaten in granen, rijst en maïs, de oxalaten uit bepaalde groenten (bijv. rabarber) en tanninen (bijv. thee.rode wijn).