Kalium

Kalium (potassium) is gunstig voor de bloeddruk, het hartritme en een goede spierfunctie. Kalium bepaalt mede de zuurgraad in het lichaam en mobiliseert glycogeen uit de lever. Introductie van brood als hoofdbestanddeel van onze voeding heeft gezorgd voor een toegenomen verzuring van ons lichaamsmilieu. Daarbij trekt onze moderne voeding met te veel keukenzout de balans nog verder uiteen.

Ondersteunende werking van kalium bij de volgende aandoeningen:
  • Beroerte: kalium verlaagt de kans op een beroerte, met 1000 mg kalium per dag daalt de kans op een beroerte met 11%. Uit de 5 onderzoeken die onderscheid maakten tussen verschillende soorten beroertes, kwam naar voren dat het beschermende effect van kalium het grootst is bij een ischemische beroerte.
  • Botontkalking (osteoporose): de uitscheiding van calcium in de urine blijkt lager te zijn na suppletie met kalium. Ook de uitscheiding van zuren is minder na suppletie. Dit betekent dat de overmaat aan zuren in het lichaam (wat kan leiden tot botverweking, door de zouten) wordt geneutraliseerd. Kalium is zinvol voor het behoud van de botmassa, doordat de uitscheiding van calcium en zuren afneemt.
  • Hartritmestoornissen: kalium tekort verhoogt de kans op hartritmestoornissen.
  • Hartzwakte: kalium is samen met natrium en chloride een belangrijke electrolyte, ze zijn belangrijk voor de waterbalans en reguleren de vochtuitwisseling tussen cellen en weefsels, tevens is kalium essentieel voor de celmembraanpolarisatie. Kalium is gunstig voor de bloeddruk, het hartritme en een goede spierfunctie. De combinatie van een lage kaliuminname en hoge natriuminname verhoogt de kans op hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Tekenen van een mogelijk tekort zijn onder ander spierzwakte en hartritmestoornissen.
  • Hoge bloeddruk: kalium helpt de bloeddruk te verlagen, personen met hoge bloeddruk hebben baat bij extra inname van kaliumsupplementen, in combinatie met een gecontroleerde of lagere zoutinname.
  • Melkzuur (ophoping in de spieren)
  • Premenstrueel syndroom (PMS)
Dosering:
  • Voor de sporter: het olympisch comité meldt het volgende, echter hebben wij natriumbicarbonaat vervangen door kaliumbicarbonaat dat ook als optie werd genoemd. Om de negatieve effecten te verminderen is het bijvoorbeeld raadzaam om bicarbonaat in gelatinecapsules te verpakken en verdeeld over meerdere inname momenten de gewenste dosering te gebruiken. De meest effectieve dosering van kaliumbicarbonaat is rond de 0.3 gram per kilogram lichaamsgewicht (dus 24 gram voor een sporter van 80 kg). Dat is ongeveer 4 opgehoopte theelepels van het zout. Capsules bevatten vaak 1 gram. Aangeraden wordt om 3-5 capsules te nemen op 3 uur, 2½ uur, 2 uur, 1½ uur en 1 uur voor de wedstrijd. Lichtere atleten hoeven natuurlijk minder capsules te slikken. Het is niet extreem belangrijk dat elke capsule precies de juiste hoeveelheid heeft en dat de tijdstippen van inname heel nauwkeurig zijn. Veel sporters krijgen te maken met maagdarmproblemen wanneer ze kalium- of natriumbicarbonaat gebruiken. Winderigheid, braken en diarree kunnen allemaal voorkomen, zeker bij hoge doseringen. Het duurt even voordat bicarbonaat wordt opgenomen, maar als het eenmaal is opgenomen dan blijft het langere tijd in het bloed. Het is het beste om bicarbonaat te nemen over een periode van minstens 2 uur. Het is aan te raden 3 uur voor de wedstrijd te beginnen met inname en de laatste inname ongeveer een uur voor de wedstrijd te hebben. Deze tijden kunnen aangepast worden aan de individuele behoeftes en de mogelijkheden tijdens competitie. Het is uiterst belangrijk om bovenstaande allemaal eerst uit te proberen vroeg in het seizoen, eerst in training en later in minder belangrijke wedstrijden. Tot slot is het belangrijk te weten dat natriumbicarbonaat en andere buffers de zuurgraad beïnvloeden en het kan daarom bij dopingcontroles lang duren voordat de urine acceptabel is voor de controleurs.
  • Osteoporose: significante effecten werden oplopend bereikt met een totale dagdosering van 3000 mg en 6000 mg kaliumbicarbonaat (verdeeld over drie doses bij de maaltijd).
  • Nierstenen: kaliumcitraat en kaliumbicarbonaat kunnen oraal gebruikt worden met 1,5 liter water voor het oplossen van  nierstenen. Hierbij werd in onderzoek per dag in totaal ca. 1600 mg kaliumcitraat en 800 mg kaliumbicarbonaat gebruikt, verdeeld over twee doseringen. Kortom in totaal 2400 mg van deze alkalische verbindingen.
  • PMS: bij zware vormen van het premenstrueelsyndroom bleek 600 tot 1200 mg kaliumsuppletie per dag gedurende tenminste 4 cycli gradueel de PMS-symptomen te doen verdwijnen.

Waarschuwing:
  • Een overschot aan kalium kan ontstaan als de nieren niet optimaal functioneren of bij de ziekte van Addison waarbij de bijnieren te weinig van het hormoon aldosteron produceren. Ook bij bepaalde medicijnen voor de bloeddruk (bepaalde plaspillen en/of ACE-remmers) kan het kaliumgehalte in het bloed te hoog worden.Te veel kalium opnemen via eten en drinken is vrijwel onmogelijk.
  • Een acute kaliumvergiftiging kan optreden als iemand in één dosering of direct achter elkaar met meerdere doseringen een totale hoeveelheid van 18 gram of 18.000 milligram kalium inneemt danwel deze dosering in één dag nuttigt en het teveel aan kalium onvoldoende uitplast. Een te hoog kaliumgehalte in het lichaam kan dan in ernstige gevallen leiden tot een hartstilstand.
  • Het EFSA rapport meldt dat het geven van kaliumchloride en kaliumbicarbonaat in hoeveelheden van enkele grammen per dag onschadelijk is. Hoeveelheden kaliumcitraat en kaliumbicarbonaat met een totale hoeveelheid kalium van 1,6 tot 4 gram kalium per dag leveren bij personen zonder contra-indicatie ook bij langdurig gebruik geen problemen op. Wel kunnen er gastro-intestinale irritaties optreden.